Rozdzielność majątkowa przy zadłużeniu

Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2015-09-07

Chciałabym uzyskać rozdzielność majątkową, będąc w małżeństwie. Zależy mi na tym, ponieważ mąż ma firmę i ostatnio zalega z płatnościami. Obawiam się, że niedługo będę musiała spłacać jego długi. Ja również prowadzę firmę, która jest w pełni rentowna. Mąż zgadza się na rozdzielność, podpisze mi dokumenty. Proszę o wskazówki, jak przeprowadzić rozdzielność majątkową przy jego zadłużeniu?

Z Pani relacji wynika, że pozostają Państwo obecnie w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej.

Na samym początku pragnę Panią uspokoić, że odpowiedzialność Pani majątkiem osobistym jest generalnie wyłączona (poza przypadkami gdy np. poręczyła Pan za dług męża lub po prostu zaciągnęliście Państwo zobowiązanie wspólnie). Zaś odpowiedzialność majątkiem wspólnym ma również ograniczony charakter do pewnych składników wchodzących w jego skład i w zależności od charakteru zobowiązań Pani męża.

Zgodnie z art. 41 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

„§ 1. Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego małżonków.

§ 2. Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie bez zgody drugiego małżonka albo zobowiązanie jednego z małżonków nie wynika z czynności prawnej, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9, a jeżeli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa.

§ 3. Jeżeli wierzytelność powstała przed powstaniem wspólności lub dotyczy majątku osobistego jednego z małżonków, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9.”

Przede wszystkim omawiając odpowiedzialność w czasie trwania wspólności ustawowej za zobowiązania zaciągnięte przez jedno albo oboje małżonków, należy uwzględnić, że ich majątek stanowią majątki osobiste każdego z nich i majątek wspólny.

W razie zaciągnięcia zobowiązania przez oboje małżonków odpowiadają oni na zasadach ogólnych prawa cywilnego, z reguły całymi swymi majątkami, a więc zarówno majątkami osobistymi, jak i majątkiem wspólnym.

Tak więc gdy dłużnikiem jest jedynie Pani mąż, możliwość zaspokojenia wierzyciela z majątku wspólnego małżonków w zasadzie zależy od tego, czy małżonek zaciągnął zobowiązanie za Pani zgodą, czy też bez niej.

Jeżeli jedno z małżonków zaciągnęło zobowiązanie za zgodą drugiego z nich, wierzyciel może żądać zaspokojenia nie tylko z majątku osobistego dłużnika, ale także z całego majątku wspólnego małżonków.

Natomiast jeżeli jedno z małżonków zaciągnęło zobowiązanie bez zgody drugiego z nich, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika i z wchodzących w skład majątku wspólnego małżonków pobranego przez dłużnika wynagrodzenia za pracę lub dochodów uzyskanych przez niego z innej działalności zarobkowej (art. 31 § 2 pkt 2) oraz korzyści uzyskanych z jego praw autorskich i praw pokrewnych, praw własności przemysłowej oraz innych praw twórcy (art. 33 pkt 9), a jeżeli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa należącego do majątku wspólnego dłużnika i jego małżonka (np. z tytułu szkody wyrządzonej przez ruch tego przedsiębiorstwa), także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład tego przedsiębiorstwa.

Odpowiedzialność wobec wierzyciela zatem obejmuje w tym wypadku cały majątek osobisty dłużnika, w tym wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej (art. 33 pkt 7). Nie rozciąga się natomiast na należące do majątku wspólnego inne, poza już wymienionymi, składniki, w szczególności na przedmioty, które zostały nabyte za środki pochodzące z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej oraz z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9.

Powyższe zasady odnoszą się do długów cywilnoprawnych.

Szczególne zasady odpowiedzialności określa Ordynacja podatkowa. Odpowiedzialność ta obejmuje:

  1. podatki, opłaty oraz niepodatkowe należności budżetowe państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe,
  2. opłatę skarbową oraz opłaty, o których mowa w przepisach o podatkach i opłatach lokalnych,
  3. opłaty oraz niepodatkowe należności budżetu państwa, do których ustalania lub określania uprawnione są inne organy niż organy podatkowe (art. 2 § 1 i 2 Ord. pod.).

Odpowiedzialność dotyczy podatnika za podatki wynikające z zobowiązań podatkowych (art. 26 Ord. pod.), płatnika za podatek niepobrany lub podatek pobrany a niewpłacony (art. 30 § 1 Ord. pod.) i inkasenta za podatek pobrany a niewpłacony (art. 30 § 2 Ord. pod.).

„Odpowiadają oni całym swoim majątkiem” (art. 26 i 30 § 3 Ord. pod.).

W przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność obejmuje ich majątek osobisty oraz majątek wspólny tych osób i ich małżonków (art. 29 § 1 i 3 Ord. pod.).

Skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem:

  1. zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej,
  2. zniesienia wspólności majątkowej prawomocnym orzeczeniem sądu,
  3. ustania wspólności majątkowej w przypadku ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków,
  4. uprawomocnienia się orzeczenia sądu o separacji (art. 29 § 2 Ord. pod.).

Należy też wspomnieć, że rozwiedziony małżonek podatnika odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z byłym małżonkiem za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych w czasie trwania wspólności majątkowej, jednakże tylko do wysokości wartości przypadającego mu udziału w majątku wspólnym (art. 110 § 1 Ord. pod.).

Zawsze sugeruję osobom prowadzącym działalność gospodarczą ustanowienie rozdzielności majątkowej z małżonkami, przede wszystkim dla ochrony majątku wspólnego w przyszłości. Obecnie więc powinna Pani pójść z mężem do notariusza i ustalić rozdzielność majątkową między Państwem.

Zgodnie z art. 47 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

„§ 1. Małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa). Umowa taka może poprzedzać zawarcie małżeństwa.

§ 2. Umowa majątkowa małżeńska może być zmieniona albo rozwiązana. W razie jej rozwiązania w czasie trwania małżeństwa, powstaje między małżonkami wspólność ustawowa, chyba że strony postanowiły inaczej.”

Natomiast według art. 47 zn. 1 K.r.o. – „małżonek może powoływać się względem innych osób na umowę majątkową małżeńską, gdy jej zawarcie oraz rodzaj były tym osobom wiadome”.

Toteż dla skuteczności takiej umowy wobec kontrahentów Pani męża należałoby zaznaczać, że pozostaje on w ustroju rozdzielności majątkowej i wpisać taką wzmiankę w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Następnie stosownie do art. 51 K.r.o – „w razie umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej, każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później”. Zatem każdy z małżonków zarządza samodzielnie swoim majątkiem.

Tak więc w razie ustanowienia rozdzielności między Państwem będziemy mieli do czynienia z Pani majątkiem osobistym, do którego wchodzi udział we współwłasności rzeczy i praw majątkowych wchodzących poprzednio do majątku wspólnego. Analogiczna sytuacja powstanie w przypadku Pani męża.

Rozdzielność otwiera drogę do podziału majątku, gdzie Pani mąż, jeżeli jest duże ryzyko niewypłacalności, mógłby podzielić majątek w ten sposób, że wszystko przypadłoby Pani (wprawdzie wierzyciele mogą dochodzić uznania tej czynności jako działanie na ich szkodę, jednak na stosowne powództwo mają 5 lat od jej dokonania).

Tak więc reasumując, odpowiedzialność Pani za zobowiązania męża jest ograniczona, a zasady tej odpowiedzialności przedstawiłem powyżej. Oczywiście sugeruję ustanowienie rozdzielności majątkowej, lecz trzeba pamiętać, że wywołuje ona skutki na przyszłość. To znaczy, że w przypadku długów zaciągniętych wcześniej – Pani mąż wobec wierzycieli będzie traktowany jakby nadal pozostawał w ustroju wspólności majątkowej.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>



Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »