Prawo najmu lokalu mieszkalnego po rozwodzie

Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2018-05-02

Mam problem z byłą żoną, z którą nadal mieszkam w jednym mieszkaniu. Jestem osobą niepełnosprawną, a ona ma stwierdzone zaburzenia psychiczne. Podczas trwania naszego małżeństwa została współnajemcą. Na mocy orzeczenia rozwodowego sądu prawo do lokalu mieszkalnego nabyliśmy oboje, jednak nasze współistnienie w mieszkaniu źle na nas oboje wpływa, a w szczególności na stany naszego zdrowia. Jedynym sposobem na poprawienie sytuacji jest wyprowadzenie się jednego z nas. Jednak dla mnie to mieszkanie ma charakter sentymentalny, bowiem jest to jedyna rzecz, która pozostała mi po rodzicach (niegdyś to oni byli najemcami). Czy istnieją jakieś prawne możliwości wyegzekwowania wyprowadzenia się mojej byłej żony?

Zgodnie z przedstawionym stanem faktycznym w skład majątku wspólnego wchodzi m.in. prawo najmu lokalu mieszkalnego, który to lokal oboje Państwo zajmujecie.

Wniosek co do zasady zasługiwał na uwzględnienie, gdyż zgodnie z kolei z art. 1037 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.) w zw. z art. 46 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.) do zgłoszenia wniosku o dokonanie przez sąd podziału majątku wspólnego uprawniony jest każdy z byłych małżonków. Żądanie podziału majątku wspólnego jest ustawowym prawem każdego z byłych małżonków i każdy z nich musi się liczyć z możliwością jej zniesienia także w sposób, który może pozbawić go prawa do rzeczy lub je ograniczyć. Dlatego też w zasadzie nie można oddalić takiego wniosku z powołaniem się na postanowienia art. 5 K.c. (por. post. SN z 06.06.2002 I CKN 249/00 LEX nr 55559). Brak było więc podstaw prawnych do oddalenia wniosku, jak o to wnosił uczestnik postępowania.

Stosownie do treści art. 31 K.r.o. – z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Wspólność ustawowa ustaje m.in. z chwilą ustania małżeństwa na skutek jego rozwiązania przez rozwód i od tej chwili traktuje się przedmioty przez nią objęte jako objęte współwłasnością w częściach ułamkowych.

Zgodnie z uchwałą SN z 24 września 2003 r., III CZP 56/03 w sprawie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej, w skład którego wchodzi prawo najmu lokalu mieszkalnego, sąd przyznając w wyniku podziału to prawo jednemu z byłych małżonków, będących współlokatorami w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr 71, poz. 773 ze zm.) i nakazując drugiemu wydanie lokalu (art. 624 w zw. z art. 688 i art. 567 § 3 K.p.c.) orzeka o uprawnieniu tego małżonka do otrzymania lokalu socjalnego bądź o braku takiego uprawnienia.

Jak wskazał SN, orzeczenie o obowiązku opuszczenia i wydania lokalu mieszkalnego jest równoznaczne z orzeczeniem eksmisji i wywołuje takie same skutki faktyczne i prawne, a zgodnie z art. 3 ww. ustawy, jej przepisy należy stosować zawsze wówczas, gdy ochrona praw lokatorów w innych przepisach jest mniej korzystna dla lokatorów.

O tym, że małżonkowie, którym przysługuje prawo najmu lokalu mieszkalnego, są współlokatorami w rozumieniu przepisów ustawy, przesądza treść art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy w związku z pkt 1. Zgodnie z art. 680 1 K.c. – małżonkowie tacy są współnajemcami lokalu. Po ustaniu małżeństwa wspólność łączna prawa najmu staje się prawem, które przysługuje byłym małżonkom w częściach ułamkowych, podobnie jak cały pozostały majątek wspólny. Każdy z byłych małżonków zachowuje status współnajemcy z racji tego, że przysługuje mu udział w majątku wspólnym, w skład którego wchodzi prawo najmu lokalu. Każdy z byłych małżonków spełnia zatem kryteria art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy niezbędne do uznania go za lokatora w stosunkach z wynajmującym, jak również spełnia kryteria art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy niezbędne do uznania go za współlokatora, w stosunku do drugiego byłego małżonka.

Z tych przyczyn w sprawie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności ustawowej, w skład którego wchodzi prawo najmu lokalu mieszkalnego, sąd nakazując, stosownie do art. 624 zdanie drugie K.p.c. w związku z art. 688 i 567 § 3 K.p.c., opuszczenie lokalu przez jednego z byłych małżonków, obowiązany jest, na podstawie stosowanego odpowiednio art. 14 u.o.p.l., orzec o uprawnieniu tego małżonka do lokalu socjalnego, bądź o braku takiego uprawnienia.

Zgodnie z art. 14 ust. 3 ww. ustawy – sąd, badając z urzędu, czy zachodzą przesłanki do otrzymania lokalu socjalnego, orzeka o uprawnieniu osób, o których mowa w ust. 1, biorąc pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania przez nie z lokalu oraz ich szczególną sytuację materialną i rodzinną.

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały SN z 23 września 2004 r., III CZP 50/04 OSNC 2005/9/154, zauważył, że przeciwdziałaniu niepożądanym społecznie skutkom objęcia ochroną ustawy osób, którym po utracie prawa do lokalu zazwyczaj przysługuje prawo do jego równowartości, służy przewidziany w art. 14 ust. 3 ustawy obowiązek sądu badania w każdym przypadku sytuacji materialnej osób, w stosunku do których orzeka o uprawnieniu bądź braku uprawnienia do lokalu socjalnego, a w wypadkach określonych w ust. 4 tego przepisu, badania, czy osoby te mogą zamieszkać w innym lokalu, co obejmuje także badanie, czy mają możliwość samodzielnego zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych.

Reasumując istnieje możliwość wyprowadzki żony, ale poprzedzone to musi być przeprowadzeniem sprawy o podział majątku wspólnego. W toku postępowania sąd orzeka o eksmisji. Trudno jednak przewidzieć, komu zostanie przyznany lokal.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Podobne materiały

Prawo do garaży męża po rozwodzie

Jestem właścicielem domu i działki, które odziedziczyłem po rodzicach, zanim się ożeniłem. Po ślubie na działce wybudowałem garaże, które wynajmuję. Czy po rozwodzie żona ma prawo do garaży męża? Dodam, że żona od ślubu nie pracuje, wszystkie nakłady poniósł mąż.

Prawo żony do mieszkania otrzymanego przed ślubem

W 2010 r. otrzymałem aktem notarialnym darowiznę w postaci mieszkania własnościowego w bloku, czyli przed ślubem. W 2012 r. się ożeniłem. Czy w tej sytuacji moja żona ma prawo do tego mieszkania teraz? Czy w trakcie rozwodu i po rozwodzie ma prawo do mojego mieszkania i czy będę musiał ją spłacić?

Czyją własnością jest dom budowany wspólnie na działce żony?

Będąc już mężatką, otrzymałam od rodziców działkę, obecnie razem z mężem budujemy na niej dom. Czy to prawda, że dom jest własnością osoby, do której należy działka? Jak to będzie wyglądało w razie śmierci któregoś z nas lub rozwodu? Mamy wspólność majątkową.

Mąż wrócił po 20 latach i żąda połowy mieszkania, co robić?

Posiadam duże mieszkanie własnościowe od 1996 r., opłacam sama czynsz, ponieważ mój mąż przed 20 laty dobrowolnie się wyprowadził i pozostawił mnie z dziećmi – przy tym łożył przez te lata tylko alimenty na dzieci. Dwa lata temu mąż wprowadził się ponownie. Nie mieliśmy rozwodu ani rozdzielności majątkowej. Czy mogę wystąpić do sądu o odszkodowanie od męża za ten okres, kiedy nie był w domu (sama pokrywałam koszty całego utrzymania). Teraz on chce połowy mieszkania!

Odziedziczane mieszkanie podczas małżeństwa a podział majątku

W czasie trwania mojego małżeństwa zmarł mój ojciec, który był członkiem spółdzielni mieszkaniowej i posiadał mieszkanie spółdzielcze lokatorskie. Po przeprowadzeniu sprawy spadkowej ja oraz dwie moje siostry w spadku odziedziczyliśmy po 1/3 części wkładu mieszkaniowego tego mieszkania. Następnie, żeby wykupić to mieszkanie na własność, siostry zrzekły się na moją korzyść członkostwa w spółdzielni. Mieszkanie to wykupiłem na własność książeczką oszczędnościowo-mieszkaniową, na której kapitał był zebrany na kilka lat przed zawarciem małżeństwa z moją żoną. W tej chwili jestem po rozwodzie i mam sprawę w sądzie o podział majątku. Nie mieliśmy rozdzielności majątkowej z żoną – czy w takiej sytuacji podział tego mieszkania następuje w równych częściach?

Prawo do domu matki, która przed laty opuściła męża i dzieci

Moi rodzice są od 5 lat po rozwodzie (mama odeszła od nas już wcześniej, około 10 lat temu). Nie został przeprowadzony podział majątku. Dom, w którym mieszkamy, tata otrzymał od rodziców i chciałby go przekazać nam – swoim dzieciom. Jakie w tej sytuacji prawa do tego domu ma mama, która przez te wszystkie lata nie interesowała się ani nami, ani tym domem?

Zrzeczenia się udziału w samochodzie i wykreślenia żony jako współwłaścicielki

Jestem 3 lata po rozwodzie. W trakcie trwania małżeństwa, w 2008 r., sprzedałem swój tzw. kawalerski samochód osobowy za kwotę 18 500 zł i kupiłem wspólnie z żoną inny pojazd z 25 000 zł. Moja wówczas żona została dopisana do dowodu rejestracyjnego i korzystała z moich zniżek w OC. Po separacji w 2011 r. zabrałem auto i tylko ja je utrzymuję. Wspólny udział w zakupie nowszego auta wyniósł 24%, czyli po 12% na osobę, i tylko to stanowi część wspólną. Jak zmusić byłą żonę do zrzeczenia się udziału w samochodzie i wykreślenia jej jako współwłaścicielki?

Wycofanie zapisu działki na męża

Mamy poważny kryzys małżeński i stąd pytanie o podział majątku, przy czym zaznaczę, że nie mamy rozdzielności majątkowej. Byłam wyłączną posiadaczką mieszkania, które zostało sprzedane (płatność przelewem), a następnie za pieniądze ze sprzedaży zakupiłam działkę budowlaną (również przelew). Podczas podpisywania aktu notarialnego na moją prośbę zostaliśmy zapisani razem z mężem jako jej współwłaściciele. Podkreślam jednak, że środki na zakup nie pochodziły ze wspólnego majątku. Wobec problemów małżeńskich chciałabym stać się jedyną właścicielką tej działki, ale na dobrą wolę męża raczej nie mogę liczyć (np. przekazanie w formie darowizny). Wolałabym nie występować na drogę sądową, czy zatem jest możliwość wycofania zapisu dla męża? Jedynym moim dowodem są wyciągi bankowe.


Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »