Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem majątku?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podział domu po rozwodzie

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2014-11-07

Czy żonie będzie się należała połowa domu po rozwodzie? Brat podarował mi działkę w trakcje trwania małżeństwa i pomógł mi razem z rodzicami wybudować dom. Żona nie miała żadnego udziału w budowie tego domu. Jeszcze przed rozpoczęciem budowy żona wystąpiła sądownie o alimenty na dziecko, byliśmy już wtedy w nieformalnej separacji. Działka jest zapisana tylko na mnie i wszystkie papiery dotyczące budowy na mnie. Żona nie figuruje w papierach, czy mimo to należy jej się połowa domu? Jak będzie wyglądał podział domu po rozwodzie?

Podział domu po rozwodzie

Z przedstawionego przez Pana stanu faktycznego wynika, iż w trakcie trwania małżeństwa wybudował Pan dom na gruncie podarowanym Panu przez brata. Pozostawał Pan w tym czasie jedynie w faktycznej (nieformalnej) separacji. Pana żona nie figuruje w księdze wieczystej nieruchomości.

Co do majątku wspólnego to stosownie do art. 31 § 1 K.r.o. – z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny).

 

Z powyższego wynika, iż wszelkie przedmioty majątkowe, jak też wynagrodzenie każdego z małżonków, uzyskane w czasie trwania wspólności co do zasady wchodzą do majątku wspólnego małżonków.

 

Nieruchomość na której został wybudowany dom, pochodzi od Pana brata. Otrzymał ją Pan w drodze darowizny. Fakt ten będzie łatwo udowodnić, gdyż darowizna taka musiała być dokonana w formie aktu notarialnego. Nieruchomość jako przedmiot majątkowy nabyty wprawdzie w trakcie trwania małżeństwa, jednak w drodze darowizny wyłącznie na Pana, wejdzie (na podstawie art. 33 pkt 2 K.r.o.) do Pana majątku osobistego i nie będzie podlegała podziałowi.

Takie rozliczenie nie jest niestety zakazane, w przypadku gdy Pana żona będzie domagała się rozliczenia z połowy wzniesionego na Pana gruncie budynku. Ma w tym przypadku znaczenie, skąd pochodziły środki na budowę domu. Jeżeli pochodziły z darowizn od Pana brata i rodziców to oczywiście Pana żona nie będzie mogła się domagać zwrotu nakładów na dom. Jeżeli jednak środki na budowę domu pochodziły z Pana wynagrodzenia, to żona będzie mogła się domagać zwrotu połowy wartości wzniesionego budynku (bez wartości gruntu, na którym budynek został wybudowany). Podstawą takiego roszczenia, będzie twierdzenie żony, że wprawdzie żyliście osobno, ale nadal nie została zniesiona wspólność majątkowa. Zaś wszelkie wynagrodzenie za pracę i dochody z innych źródeł uzyskane w trakcie trwania małżeństwa wchodzą automatycznie do majątku wspólnego.

Podstawą tego roszczenia, będzie art. 45 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Jak już wspominałem, we wniosku o podział majątku można żądać według art. 45 K.r.o., aby każdy z małżonków zwrócił wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dług jednego z małżonków został zaspokojony z majątku wspólnego.

Pana nakłady na nieruchomość można zakwalifikować jako nakłady z majątku wspólnego (wynagrodzenie za pracę) na majątek osobisty (nieruchomość darowana Panu od brata).

Na takie żądanie żony, moim zdaniem, nie będzie miał znaczenia fakt płacenia alimentów na dziecko. Sąd będzie jedynie badał fakt pozostawania we wspólności majątkowej.

Oczywiście, jeżeli przy podziale majątku żona podniesie zarzut rozliczenia nakładów, Pan powinien poinformować sąd o tym, że pieniądze te były darowizną od brata i rodziców, także wyłącznie oni pomagali przy budowie domu oraz że już wtedy płacił Pan alimenty na dziecko i nie mieszkał razem z żoną, pozostając w faktycznej z nią separacji.

Nakłady na dom (środki pieniężne), jeżeli pochodziły od rodziców czy od brata (generalnie z darowizn) powinny zostać udowodnione, najlepiej fakturami, ale także innymi dowodami np. przelewami bankowymi, ewentualnie zeznaniami świadków. Jeżeli nie udowodni Pan, że środki na zakup domu pochodziły z Pana majątku osobistego, to sąd uznając zasadę, że wszystko co nabyte w trakcie trwania małżeństwa wchodzi do majątku wspólnego, stwierdzi, że dom wybudowany został z majątku wspólnego.

Na marginesie muszę zaznaczyć, iż małżonkom, którzy ze środków wchodzących w skład ich majątku wspólnego wznieśli budynek na gruncie, który – na skutek dziedziczenia – stał się współwłasnością jednego z nich, przysługuje roszczenie z art. 231 § 1 K.c. w stosunku do pozostałych współwłaścicieli (uchwała SN z 27 marca 1986 r., III CZP 3/86, LexPolonica nr 296504, OSNCP 1987, nr 2-3, poz. 27).

Powyższe oznacza, iż Pana żona będzie mogła również żądać przeniesienia na nią części własności nieruchomości zabudowanej domem, jeżeli dom ten został wybudowany z majątku wspólnego.

Roszczenie z art. 231 § 1 K.c. niezrealizowane w czasie trwania wspólności ustawowej podlega uwzględnieniu przy podziale majątku wspólnego. Jeżeli podział ten nie nastąpił, uprawnienie do realizacji roszczenia przysługuje każdemu z małżonków, jeżeli choć jedno z nich nadal włada nieruchomością. Uprawnienia tego nie wyłącza negatywne stanowisko w tej kwestii drugiego z małżonków (wyrok SN z 23 października 1975 r., III CRN 281/75, LexPolonica nr 301128, OSPiKA 1977, nr 11-12, poz. 191, z glosami: M. Wilke, tamże, i A. Zielińskiego, Pal. 1991, nr 5-7, s. 63, oraz uchwała składu 7 sędziów SN z 8 listopada 1989 r., III CZP 68/89, LexPolonica nr 296519, OSNCP 1990, nr 6, poz. 70). Patrz też J. Pietrzykowski, Roszczenie o wykup działki…, s. 211.

Sąd Najwyższy przyjął – i stanowisko to należy uznać za utrwalone – że jedno z małżonków, które wspólnie z drugim z małżonków dokonało budowy na gruncie stanowiącym majątek osobisty tego małżonka, może po ustaniu wspólności majątkowej żądać – na podstawie art. 231 § 1 K.c. – przeniesienia na swoją rzecz własności udziału w tej nieruchomości, odpowiadającego wielkości jego udziału w majątku wspólnym. Żądanie to przysługuje jednemu z małżonków niezależnie od żądania zwrotu odpowiedniej części nakładów (art. 45) i może być dochodzone w postępowaniu o podział majątku wspólnego (por. uchwała SN z 11 marca 1985 r., III CZP 7/85, LexPolonica nr 296499, OSNCP 1985, nr 11, poz. 170, a także uzasadnienie uchwał Sądu Najwyższego: z 18 stycznia 1982 r., III CZP 54/81, LexPolonica nr 301655, OSNCP 1982, nr 5-6, poz. 71, i z 12 czerwca 1986 r., III CZP 26/86, LexPolonica nr 302045, OSNCP 1987, nr 5-6, poz. 73). Patrz też J. Pietrzykowski, Roszczenie o wykup działki…, s. 211.

Oczywiście o tym fakcie proszę nie informować żony.

Jeżeli żona z takim żądaniem wystąpi, Pan będzie mógł żądać ustalenia nierównych udziałów, twierdząc, że tylko Pan starał się o pomnożenie majątku.

Zgodnie z art. 43 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z takim żądaniem tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji. Zaś przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.

Na podstawie powyższego artykułu, należy stwierdzić, iż wyjątkiem od zasady równych udziałów małżonków w majątku wspólnym jest możliwość ustalenia innej wielkości tych udziałów, tj. nierównych udziałów.

Warunkiem ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: 1) istnienie ważnych powodów i 2) przyczynienie się małżonków do powstania majątku wspólnego w różnym stopniu.

Ustawa nie definiuje pojęcia „ważne powody”. Ogólnie mówiąc, rozumie się przez nie takie okoliczności, które oceniane z punktu widzenia zasad współżycia społecznego przemawiają za nieprzyznaniem jednemu z małżonków korzyści z majątku wspólnego w takim zakresie, w jakim nie przyczynił się on do powstania tego majątku. Przy ocenie istnienia „ważnych powodów”, w rozumieniu art. 43 § 2, należy mieć na względzie całokształt postępowania małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej w zakresie wykonywania ciążących na nich obowiązków względem rodziny, którą przez swój związek założyli (postanowienie SN z 5 października 1974 r., III CRN 190/74, LexPolonica nr 322056).

Ważnym powodem ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym może być długotrwała separacja faktyczna małżonków, zwłaszcza przez nich uzgodniona lub akceptowana, podczas której każde z nich gospodarowało samodzielnie i dorobiło się niejako „na własny rachunek”. W Pana przypadku podczas separacji faktycznej, doszło do znacznego pomnożenia majątku wspólnego, uzasadniającego moim zdaniem żądanie nierównych udziałów.

Jednak o istnieniu ważnych powodów nie świadczy okoliczność, że jedno z małżonków nie przyczyniło się do powstania majątku wspólnego z powodów niezawinionych, niezależnych od niego albo z innych usprawiedliwionych względów, np. gdy z powodu choroby lub bezrobocia nie miało możliwości uzyskania zatrudnienia albo gdy pobierało naukę w celu osiągnięcia kwalifikacji zawodowych.

Ponadto, przyczynienie się małżonków do powstania majątku wspólnego stanowią nie tylko ich działania prowadzące bezpośrednio do powiększenia substancji tego majątku, ale także kształtuje je całokształt starań o założoną przez zawarcie małżeństwa rodzinę i zaspokojenie jej potrzeb. O stopniu tego przyczynienia się nie decyduje wyłącznie wysokość zarobków lub innych dochodów osiąganych przez małżonków, wykorzystanych na zaspokojenie potrzeb rodziny. Dla jego określenia ma znaczenie, czy posiadanymi zasobami małżonkowie gospodarują racjonalnie, a w szczególności, czy lekkomyślnie ich nie trwonią.

Reasumując, to czy żona będzie mogła skutecznie domagać się rozliczenia nakładów na dom, zależy od tego z jakiego majątku te środki pochodziły i od tego, czy sąd uzna, że stan separacji faktycznej w trakcie budowy domu nie niweczy możliwości rozliczenia. Moim zdaniem żona będzie miała do tego prawo.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Podobne tematy

Czy podział majątku uwzględnia interesy dziecka?

Czy podział majątku uwzględnia interesy dziecka?

Jestem w trakcie separacji z mężem. Od roku mamy notarialnie spisaną rozdzielność majątkową. Chciałabym także notarialnie podzielić majątek....

Podział majątku dorobkowego małżonków

W czasie trwania małżeństwa zakupiliśmy z wspólnych pieniędzy działkę rolną. W księgach wieczystych jako właściciel działki figuruje jedynie...

Określenie wartości sprzedanych przed laty nieruchomości a podział majątku

Od 5 lat jestem po rozwodzie, toczy się sprawa o podział majątku wspólnego. Mój majątek odrębny to były 4 działki, które sprzedałem, a uzyskane...

Czy po rozwodzie muszę spłacać kredyt?

Chcę się rozwieść się z mężem. Mam jednak pewien problem, mianowicie 3 lata temu wzięliśmy kredyt na remont pod hipotekę domu na 20 lat. Dom jest...

Podział mieszkania z kredytem hipotecznym po rozwodzie

Jesteśmy 20 lat po ślubie, oboje z żoną chcemy rozwodu. Żona oczekuje, że sąd orzeknie moją wyłączną winę. Jak sądzę, żona chce wykorzystać...

Umowa z byłą żoną odnośnie podziału majątku

Jestem po rozwodzie, ja i była żona mieszkamy za granicą. Posiadamy w Polsce mieszkanie po moich rodzicach. Była żona chce się na mocy umowy ze mną...

Spory o dostęp do majątku po rozwodzie

Jestem po rozwodzie. Żona została w mieszkaniu, ja wynajmuję pokój. Zmieniła zamki w drzwiach i nie dopuszcza mnie do domu, mimo że to wspólny...


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »