Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z alimentami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podwyższenie alimentów a wysokie koszty utrzymania rodziny

Autor: Katarzyna Bereda • Opublikowane: 2020-02-21

Od 2012 r. mąż płaci alimenty (450 zł miesięcznie) na swoją córkę – to dziecko pozamałżeńskie. Jej matka wniosła do sądu o podwyższenie alimentów do kwoty 1000 zł. Mamy z mężem dwoje wspólnych dzieci w wieku 12 i 8 lat, a ponadto mąż sądownie przysposobił moją córkę (obecnie 20-letnią), którą utrzymujemy na studiach, co kosztuje 1100 zł miesięcznie. Mąż pracuje za granicą i zarabia 1700 euro. Opłaca pokój i wyżywienie, przyjeżdża rzadko ze względu na koszty. Leczy się u kardiologa, jest stale na lekach, co też kosztuje. Ponadto mamy kredyt mieszkaniowy 750 zł i oczywiście stałe opłaty, które sporo wynoszą. Ja niedawno straciłam pracę, jestem na zasiłku dla bezrobotnych. Będzie mi trudno znaleźć nowe zatrudnienie, ponieważ mam astmę i nasiliły się u mnie dolegliwości kręgosłupa – nie do każdej pracy się nadaję. Z tych wszystkich względów nie jesteśmy w stanie płacić większych alimentów Do rozprawy pozostało 2 tygodnie, co powinniśmy zrobić, aby alimenty się nie zwiększyły? Jest mało czasu na zebranie wszystkich zaświadczeń i dokumentów. Proszę o pomoc!

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Podwyższenie alimentów a wysokie koszty utrzymania rodziny

Usprawiedliwione potrzeby dziecka

Zgodnie z treścią art. 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.): „Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego.”. Tak więc zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od – z jednej strony – usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz – z drugiej strony – zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Między tymi czynnikami zachodzi ścisła współzależność (zob. np. wyrok SN z 10.10.1969 r., III CRN 350/69, OSNPG 1970, Nr 2, poz. 15). „Usprawiedliwione potrzeby uprawnionego powinny być zaspokojone w takim zakresie, w jakim pozwalają na to możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego” (tak wyrok SN z 15.10.1998 r., I CKN 860/97, Legalis). W nauce prawa trafnie wskazano, że przy określaniu wysokości świadczeń alimentacyjnych należy w pierwszej kolejności ustalić zakres usprawiedliwionych potrzeb osoby uprawnionej, a następnie ocenić, które z tych potrzeb mogą i powinny być – ze względu na możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego – zaspokajane” (tak J. Gwiazdomorski, w: System PrRodz, s. 1048).

W orzecznictwie utrwaliło się stanowisko, że „przez usprawiedliwione potrzeby uprawnionego rozumieć należy potrzeby, których zaspokojenie zapewni mu – odpowiedni do jego wieku i uzdolnień – prawidłowy rozwój fizyczny i duchowy” [uchwała SN (PSIC) z 16.12.1987 r., III CZP 91/86, OSNCP 1988, Nr 4, poz. 42, teza IV]. Sąd Najwyższy podkreśla, że składają się na nie „potrzeby materialne i niematerialne” (...). Obydwa te rodzaje potrzeb są ze sobą sprzężone i tylko ich łączne zaspokojenie zapewnia godziwą egzystencję. (...) Są one uzależnione od indywidualnych cech uprawnionego, tj. od wieku, stanu zdrowia, zawodu, pozycji społecznej i dotychczasowej stopy życiowej [tak uchwała SN (PSIC) z 16.12.1987 r., III CZP 91/86, OSNCP 1988, Nr 4, poz. 42, uzasadnienie tezy III].

Niestety nie wskazała Pani, w jakim wieku jest dziecko, jednak z uwagi na długi upływ czasu od ustalenia obowiązku alimentacyjnego w 2012 r., należy uznać, iż potrzeby dziecka również się zmieniły.

Nie wszystkie usprawiedliwione w określonej sytuacji potrzeby uprawnionego są równie istotne. Jeżeli tylko część z nich może być zaspokojona przez zobowiązanego, powinny być to potrzeby najważniejsze. W wyroku z 31.3.1998 r. (II CKN 502/97, Legalis) SN stwierdził, że nie ulega wątpliwości, iż ocena, „czy potrzeby są usprawiedliwione, zakłada konieczność ich wartościowania i układania według porządku stawiającego na pierwszym miejscu pokrywanie wydatków na wyżywienie, ubranie, mieszkanie i leczenie – jako niezbędnych dla egzystencji człowieka. W zbiegu z takimi wydatkami elementarnymi, które nie mogą być odłożone w czasie, uzasadnione dążenie do podnoszenia wykształcenia musi ustąpić, tym bardziej że może być zaspokojone zarówno w innym czasie, jak i w innej formie (np. studia wieczorowe)”.

Zakresu świadczeń alimentacyjnych nie determinują potrzeby „nieusprawiedliwione”, w tym luksusowe. Przykładowo wskazuje się na sytuacje, w których „uprawniony żąda wysokich alimentów, argumentując, że mają one na celu umożliwienie odbycia licznych podróży czy też nauki kolejnego języka obcego albo realizację hobby” (tak Jędrejek, Komentarz KRO, Pokrewieństwo i powinowactwo, art. 135, Nb 1).

Zarobkowe i majątkowe możliwości rodzica

Po stronie zobowiązanego zakres świadczeń alimentacyjnych wyznaczają jego „zarobkowe i majątkowe możliwości” (art. 135 § 1 K.r.o.). Istotne dla stosowania tego przepisu jest właściwe odczytanie pojęcia „możliwości”. Redakcja komentowanego przepisu jednoznacznie wskazuje, że nie w każdym wypadku określenie wysokość należnych uprawnionemu alimentów powinno następować na podstawie uzyskiwanych w danym czasie przez zobowiązanego zarobków i dochodów. W orzecznictwie utrwalone jest, że zakres świadczeń alimentacyjnych wyznaczają takie zarobki i dochody, jakie osoba zobowiązana może i powinna uzyskiwać przy należytym wykorzystaniu swoich zdolności. Przemawia za tym również treść art. 136 K.r.o. Warto zwrócić uwagę na następujące tezy z orzecznictwa:

  1. „(...) osoba, na której ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny, a zwłaszcza obowiązek alimentacyjny względem swych nieletnich dzieci, powinna w celu zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego dążyć do pełnego i właściwego wykorzystania swych sił, kwalifikacji i zdolności zarobkowej, jeśli istnieją ku temu realne możliwości. Zakres zatem obowiązku alimentacyjnego może i powinien być większy od wynikającego z faktycznych zarobków i dochodów zobowiązanego, jeżeli przy pełnym i właściwym wykorzystaniu jego sił, zarobki i dochody byłyby większe, a istniejące warunki społeczno-gospodarcze i ważne przyczyny takiemu wykorzystaniu nie stoją na przeszkodzie” (orz. SN z 9.1.1959 r., III CR 212/58, OSNCK 1960, Nr 2, poz. 48, wydane na gruncie KR);
  2. „(…) zakres obowiązku alimentacyjnego zależy nie od osiąganych przez zobowiązanego dochodów, lecz od jego zarobkowych i majątkowych możliwości. Uchylenie się przeto przez zobowiązanego do alimentacji od podjęcia pracy w ogóle lub od podjęcia pracy lepiej płatnej, ale wymagającej większego wysiłku, nie zwalnia go – zwłaszcza gdy chodzi o obowiązek alimentacyjny wobec dziecka – od łożenia na utrzymanie i wychowanie dziecka w granicach zarobków możliwych do osiągnięcia” (uchwała SN (PSIC) z 9.6.1976 r., III CZP 46/75, OSNC 1976, Nr 9, poz. 184, teza XII, pkt 2);
  3. „możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego określają zarobki i dochody, jakie uzyskiwałby przy pełnym wykorzystaniu swych sił fizycznych i zdolności umysłowych, nie zaś rzeczywiste zarobki i dochody” [uchwała SN (PSIC) z 16.12.1987 r., III CZP 91/86, OSNCP 1988, Nr 4, poz. 42, teza IV].

Jeżeli mąż obecnie pracuje i osiąga zarobki w wysokości 1700 euro, to wypełnia swoje zarobkowe możliwości. Z doświadczenia mogę jednak powiedzieć, iż sądy przeważnie nakładają wyższe alimenty na zobowiązanych pracujących za granicą.

Równowaga pomiędzy zaspokajaniem potrzeb dziecka a poziomem życia rodzica

Proszę jednak pamiętać, że „Przy ocenie zakresu obowiązku alimentacyjnego – należy brać pod uwagę także usprawiedliwione potrzeby własne zobowiązanego” (tak wyrok SN z 28.11.1975 r., III CRN 330/75, Legalis; a także m.in. wyrok SN z 8.10.1976 r., III CRN 205/76, Legalis). W świetle art. 135 § 1 K.r.o. konieczne jest zachowanie „rozsądnej równowagi pomiędzy zaspokajaniem potrzeb uprawnionego a poziomem życia zobowiązanego”. Świadczenie alimentów nie może prowadzić do popadnięcia zobowiązanego w niedostatek [tak uchwała SN (PSIC) z 16.12.1987 r., III CZP 91/86, OSNCP 1988, Nr 4, poz. 42, uzasadnienie tezy IV; a także m.in. wyrok SA w Krakowie z 21.6.2016 r., I ACa 297/16, Legalis]. Dlatego też w odpowiedzi na pozew lub bezpośrednio na rozprawie, proszę przedłożyć wszelkie faktury, zaświadczenia, rachunki i paragony, pokazujące rozkład wynagrodzenia męża – przede wszystkim koszty noclegu w Holandii, benzyny i koszty kredytów oraz innego leczenia.

Co do zasady, koszty utrzymania pozostałych dzieci nie mają znacznego wpływu na wysokość alimentów na inne dziecko. W wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku z 12.12.2013 r. (II Ca 1065/13, https://orzeczenia.ms.gov.pl/) stwierdzono, że: „Posiadanie innych dzieci, z innego związku nie ma wpływu na obowiązek alimentacyjny względem dzieci starszych, ze związku pierwszego o tyle tylko, że pierwsze nie uchyla drugiego. Wpływ ten jednakże istnieje aczkolwiek pośredni, bowiem sąd orzekając o rozmiarze obowiązku alimentacyjnego bada sytuację materialną i możliwości zarobkowe zobowiązanego uwzględniając w tym również jego zobowiązania względem innych uprawnionych” (zob. także m.in. wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 31.12.2013 r., III Ca 868/13, https://orzeczenia.ms.gov.pl/).

Porozumienie w sprawie podwyższenia alimentów

Z uwagi na przedstawione przepisy prawa i utrwalone orzecznictwo powinni Państwo wykazać wszelkie inne wydatki i zobowiązania męża oraz zająć aktywne stanowisko podczas postępowania o podwyższenie alimentów. Z doświadczenia mogę jednak podpowiedzieć, iż 8 lat od ustalenia ostatniego obowiązku alimentacyjnego to długi czas, a jak wiadomo, z wiekiem potrzeby dziecka się zwiększają. Dlatego sąd może podwyższyć dotychczasowe alimenty. Proszę więc rozważyć propozycję porozumienia z matką dziecka i zaproponowanie podwyższenia alimentów na przykład o 100-150 zł, tak żeby uniknąć procesu.

W pismach procesowych oraz przed sądem proszę posiłkować się powyższą opinią doktryny oraz orzecznictwa.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Podobne tematy

Podział zajęcia alimentacyjnego

Jestem dłużnikiem funduszu alimentacyjnego oraz posiadam od niedawna nowe alimenty egzekwowane przez komornika. Problem w tym, że komornik wypłaca...

 

Okres przedawnienia zaległych alimentów

Były mąż chce pozbawić tytuł egzekucyjny wykonalności; sprawa dotyczy zaległych alimentów na nasze małoletnie dziecko. W pozwie twierdzi, że alimenty...

Wydzielanie pieniędzy na utrzymanie rodziny przez męża pracującego za granicą

Dwa lata temu mąż wyjechał do pracy do Niemiec, ja z dzieckiem mieszkam w Polsce. Na początku wszystko było dobrze, jednak od pewnego czasu mąż...

 

Czy mogę odliczyć część alimentów za czas, w którym dziecko przebywało ze mną?

Mój syn przebywał ze mną przez dwa miesiące w czasie wakacji. Czy jestem zobowiązany płacić alimenty w pełnej wysokości za ten okres? Czy mogę...


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »