Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z rozwodem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

O czym rozstrzyga sąd podczas sprawy rozwodowej?

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 2015-03-12

Jesteśmy po ślubie prawie 10 lat, mamy dziecko. Od kilku lat mąż mnie oszukuje praktycznie we wszystkich dziedzinach życia. Uniemożliwia mi dostęp do rachunków, nie informuje o zaciągniętych długach. Ostatnio przypadkowo wyszło, że ma długi między innymi u kolegów z pracy. Przypuszczam, że ma też problem z alkoholem, chowa przede mną butelki, ale przecież widzę, że często nie jest całkiem trzeźwy. Nie interesuje się ani dzieckiem, ani mną. Między nami wygasło uczucie, nie ma współżycia, żyjemy jak współlokatorzy. Boje się zostać z dzieckiem u niego. Ja nie pracuję i wyprowadziłabym się do rodziców, którzy pomogliby mi finansowo. Chciałabym się dowiedzieć, jaka byłaby moja sytuacja w razie rozwodu, o czym rozstrzygnie sąd podczas sprawy rozwodowej? Czy jest ryzyko, że sąd przyzna opiekę nad dzieckiem jemu? Nie będę raczej mieć świadków na złe traktowanie męża, bo nikt nas nie odwiedza.

Podstawę prawną niniejszej opinii stanowią przepisy Kodeku rodzinnego i opiekuńczego zwanego dalej K.r.o.

W mojej ocenie, jeśli zdecyduje się Pani wystąpić z pozwem o rozwód, powinna Pani walczyć o orzeczenie rozwodu z wyłącznej winy małżonka, albowiem są ku temu wszelkie przesłanki. Nadto na dowód nadużywania alkoholu proszę zawnioskować o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków (także swoich rodziców). Wniosek taki powinien zawierać imię, nazwisko oraz adres zamieszkania świadka, a także wskazanie okoliczności, na którą ma być słuchany, tj. jak wyżej. Sam fakt, iż osoby te wiedzą o takiej sytuacji jedynie z Pani relacji, nie oznacza, iż nie mogą zeznawać w sprawie. Każda osoba, której zwierza się Pani ze swoich problemów, może być zawnioskowana jako świadek. Nadto proszę zastanowić się na powołaniem na świadków kolegów Pani małżonka, którym dłużny jest środki pieniężne.

Wina rozkładu pożycia pozostaje w związku z naruszeniem obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa, i to zarówno tych, które sformułowane są w prawie (por. wyrok SN z dnia 21 września 1997 r., I CKN 646/97, niepubl.), jak i tych, dla których źródłem są tylko zasady współżycia społecznego.

Mając na uwadze opis sprawy, istotna z punktu widzenia Pani interesu jest treść art. 60 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego [K.r.o.], zgodnie z którym:

„Art. 60. § 1. Małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.

§ 2. Jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.

§ 3. Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Jednakże gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni”.

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu tezy XIII wytycznych alimentacyjnych z 1987 r. wyraził następujące poglądy:

  • „Przesłanka, od której także zależne jest powstanie obowiązku alimentacyjnego małżonka ponoszącego wyłączną winę rozkładu pożycia, jest spowodowanie przez rozwód istotnego pogorszenia sytuacji materialnej małżonka niewinnego, nie mającego jednak cech niedostatku. Dla oceny, czy przesłanka istotnego pogorszenia sytuacji materialnej występuje, przeprowadzić należy porównanie każdorazowej sytuacji materialnej małżonka niewinnego z tym położeniem, jakie istniałoby, gdyby rozwód nie został w ogóle orzeczony i gdyby małżonkowie kontynuowali pożycie. Nie są natomiast istotne ewentualne zmiany, jakie nastąpiły w położeniu materialnym małżonka niewinnego w czasie pomiędzy faktycznym rozejściem się małżonków a orzeczeniem rozwodu. W omawianej sytuacji uprzywilejowanie małżonka niewinnego polega na tym, że może on żądać alimentów od małżonka winnego, chociażby nie znajdował się w niedostatku. Przyjęte uregulowanie nie daje wprawdzie małżonkowi niewinnemu prawa do równej stropy życiowej z małżonkiem zobowiązanym, lecz małżonek niewinny ma prawo do bardziej dostatniego poziomu życia niż tylko zaspokajanie usprawiedliwionych potrzeb. Pojęcie stopy życiowej stanowi element, który przy określeniu usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego trzeba także brać pod uwagę.”
  •  „Obowiązek alimentacyjny małżonka wyłącznie winnego nie istnieje obligatoryjnie w każdym bez wyjątku przypadku, gdy tylko spełnione są ogólne przesłanki wyraźnie określone w art. 60 § 2 k.r.o. Ustawodawca uważał za konieczne uwzględnienie wszystkich nie dających się ująć ściśle i z góry przewidzieć okoliczności każdego przypadku. Przez użycie słów «sąd może orzec» dał wyraz pewnej swobodzie (nie dowolności) sędziowskiej, która pozwoli sądowi na oddalenie powództwa, jednakże tylko wyjątkowo, gdy będą za tym przemawiały konkretne, bardzo ważne powody.”
  • „Z reguły wieloletnie trwanie małżeństwa będzie częściej stwarzać sytuacje, w których możliwe będzie przyjęcie istnienia «rozszerzonego» obowiązku alimentacyjnego małżonka wyłącznie winnego rozkładu pożycia. Nie można bowiem pomijać, że sam wiek małżonka niewinnego i szereg innych okoliczności będą często sprawiać, że małżonek ten nie będzie mógł własnymi siłami wyrównać istotnego pogorszenia własnej sytuacji materialnej, spowodowanego rozwodem. Dotyczyć to będzie częściej kobiet niż mężczyzn, skoro po dłuższym trwaniu małżeństwa, w którym zużywały one swe siły - w większym stopniu niż ich mężowie - na wychowanie dzieci i prowadzenie wspólnego gospodarstwa, zdobycie przez nie kwalifikacji, zapewniających możliwość osiągania większych wynagrodzeń za pracę, jest co najmniej bardzo trudne, jeśli nie wręcz niemożliwe.”
  • „Z sytuacją taką można się zresztą spotkać i wówczas, gdy małżeństwo trwało tylko kilka lat i żona ze względu na wychowywanie dzieci i prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego nie mogła zdobyć odpowiednich kwalifikacji zawodowych i nie może tego uczynić po rozwodzie ze względu na konieczność podjęcia pracy (nie wymagającej kwalifikacji zawodowych) zarobkowej i dalsze wychowywanie dzieci.”
  • „Przyczynienie się, o którym mowa w art. 60 § 2 k.r.o., powinno nastąpić «w odpowiednim zakresie». Takie ujęcie przepisu wskazuje na zamiar ustawodawcy nadania tej normie szczególnie elastycznego charakteru. W konkretnym przypadku zakres przyczynienia się małżonka wyłącznie winnego do zaspokajania «usprawiedliwionych potrzeb» będzie zależny od całokształtu okoliczności danej sprawy. Przy ocenie tej może być pomocne porównanie m.in. stopy życiowej, jaką obojgu rozwiedzionym małżonkom zapewniają ich możliwości zarobkowe i majątkowe.”

W przypadku orzeczenia rozwodu z wyłącznej winy małżonka ma Pani bardzo duże szanse na zasądzenie na Pani rzecz alimentów. Wysokość świadczenia alimentacyjnego jest z jednej strony uzależniona od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego – Pani, a z drugiej strony od możliwości majątkowych i zarobkowych zobowiązanego. Nie znając zatem kosztów utrzymania Pani męża, nie sposób w sposób dokładny wskazać kwoty. Należy jednak mieć na uwadze fakt, iż nie ma Pani mieszkania, zatem alimenty winne chociażby w części umożliwić wynajęcie Pani mieszkania lub partycypowanie w kosztach utrzymania mieszkania Pani rodziców.

Jeżeli małżonek niewinny znajduje się w niedostatku, może dochodzić świadczeń alimentacyjnych od małżonka wyłącznie winnego rozkładu pożycia na zasadach ogólnych przewidzianych w art. 60 § 1 także wtedy, gdy rozwód nie pociągnął za sobą istotnego pogorszenia jego sytuacji materialnej (orz. SN z dnia 10 maja 1966 r., III CR 65/66, OSNCP 1967, nr 2, poz. 27, z glosą S. Rejmana, NP 1967, nr 4, s. 572). Przesłanką orzeczenia o obowiązku alimentacyjnym małżonka winnego rozkładu pożycia wobec małżonka niewinnego jest wzgląd na zasady współżycia społecznego (wyrok SN z dnia 29 stycznia 1998 r., I CKN 498/97, LEX nr 83803.

Zasadna jest nadto próba złożenia wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu w sytuacji, gdy nie stać Pani na opłacanie pełnomocnika.

Osoba fizyczna, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Osoba fizyczna dołącza do wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o swoim stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Oświadczenie sporządza się według ustalonego wzoru. Jeżeli wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego składany jest łącznie z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, osoba fizyczna dołącza tylko jedno oświadczenie.

Z treści Pani pytania wynika bowiem, iż nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego we wszystkich trzech sferach, tj. gospodarczej, duchowej i fizycznej. W mojej ocenie nie zachodzi także przesłanka negatywna w postaci utrzymania małżeństwa dla dobra dziecka, bowiem sztuczne utrzymywanie małżeństwa nie stanowi jakiejkolwiek korzyści dla dziecka.

Zgodnie z art. 58 § 1 K.r.o. w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i o kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka.

W analogicznych sytuacjach sądy przeważnie dopuszczają dowód z opinii rodzinnego ośrodka diagnostyczno-konsultacyjnego, albowiem w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd po wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych i ich wyboru może wezwać jednego lub kilku biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii. Sąd chociażby hobbystycznie zajmował się psychologiom dziecięcą nie może zająć stanowiska w tej sprawie, albowiem ustawodawca w sposób obowiązkowy wskazuje na zasięgnięcie opinii biegłych.

Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu, sąd opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka. Sąd może pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili zgodne z dobrem dziecka porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem, i jest zasadne oczekiwanie, że będą współdziałać w sprawach dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia.

W mojej ocenie, mając na uwadze wiek dziecka, sąd w pierwszej kolejności będzie kierował się jego potrzebami widzianymi obiektywnie. Co do zasady, sąd winien brać pod uwagę zdanie dziecka, ale tylko wówczas, jeżeli jego rozwój i stopień dojrzałości wskazuje, iż jego żądania są rozsądne.

Orzeczenie rozwodu jest dopuszczalne, gdy sąd ustali, że pożycie małżeńskie uległo zupełnemu i trwałemu rozkładowi. Wyraźnie podkreślić należy jednak, iż oba powyższe warunki muszą wystąpić łącznie. Jednocześnie nie mogą zaistnieć tzw. negatywne przesłanki rozwodu. Przyczyny rozkładu pożycia małżeńskiego można podzielić na trzy podstawowe grupy. Pierwsza grupa to przyczyny zawinione, wśród których można wymienić takie jak: groźba skierowana pod adresem drugiego z małżonków, nieetyczne postępowanie, bezczynny tryb życia, nadużywanie alkoholu, narkomania, agresja, odmowa wzajemnej pomocy, poniżanie małżonka, zdrada małżeńska, niewłaściwy stosunek do dzieci, zły stosunek do rodziny małżonka. Drugą grupę stanowią przyczyny niezawinione, do których zaliczamy np. długotrwałą i nieuleczalną chorobę uniemożliwiającą albo w wysokim stopniu utrudniającą wykonywanie obowiązków małżeńskich, chorobę psychiczną, zasadniczą i istotną różnicę charakterów. Trzecią grupę tworzą przyczyny, które mogą być uznane w zależności od okoliczności za zawinione lub niezawinione.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Pytania i odpowiedzi

Czy w serwisie można otrzymać pomoc prawną?

W serwisie udzielamy porad prawnych. Wystarczy wypełnić formularz i opisać problem. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Ile czasu trzeba czekać na poradę prawną?

Porada prawna udzielana jest do 24 godzin od momentu zaakceptowania wpłaty. W bardziej skomplikowanych sprawach terminy ustalane są indywidualnie.

Podobne tematy

Przesłanki orzeczenia rozwodu

Jesteśmy 10 lat po ślubie. Mamy 9-letnie dziecko. Chciałabym rozwieść się z mężem, jednak on twierdzi, że mnie kocha i nie da mi rozwodu. Od...

Jak starać się o rozwód, gdy żona go nie chce?

Jak starać się o rozwód, gdy żona go nie chce?Od roku mam inną partnerkę i chcę z nią prowadzić dalsze życie. Z żoną mam troje...

Rozwód z podziałem majątku

Jak szybko i sprawnie otrzymać rozwód z podziałem majątku? Rozstaliśmy się z mężem 5 lat temu, mąż się wyprowadził i od tego czasu...

Walka o to, by nie doszło do rozwodu

Mąż wniósł pozew o rozwód z mojej winy. Jego zdaniem regularnie go okradam (po prostu biorę pieniądze ze wspólnego konta na wydatki...

Czy rozwód z orzeczeniem o winie?

Jesteśmy małżeństwem od kilkunastu lat. W tym czasie moja żona bardzo się zmieniła, poznała innego mężczyznę i doszliśmy wspólnie do wniosku,...

Sprawa o rozwód a opieka nad dziećmi

Interesuje mnie przeprowadzenie sprawy o rozwód, bo w moim małżeństwie zupełnie się nie układa. Jesteśmy po ślubie 4 lata, mamy dwoje małych...

Zmiana rozwodu na separację

10 lat mija od mojego rozwodu i ciągle mieszkamy razem. Z uwagi na moją chęć dania szansy byłemu małżonkowi pragnę rozwód przekształcić na...

Sprzedaż domu i podział pieniędzy po rozwodzie

Sprzedaż domu i podział pieniędzy po rozwodzie

Jestem żonaty, mamy dwoje dzieci. Pracuję za granicą. Podczas ostatniego pobytu w domu dowiedziałem się, że nie jestem już żonie potrzebny, bo sama...


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »