Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem majątku?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Mąż wrócił po 20 latach i żąda połowy mieszkania, co robić?

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2018-04-09

Posiadam duże mieszkanie własnościowe od 1996 r., opłacam sama czynsz, ponieważ mój mąż przed 20 laty dobrowolnie się wyprowadził i pozostawił mnie z dziećmi – przy tym łożył przez te lata tylko alimenty na dzieci. Dwa lata temu mąż wprowadził się ponownie. Nie mieliśmy rozwodu ani rozdzielności majątkowej. Czy mogę wystąpić do sądu o odszkodowanie od męża za ten okres, kiedy nie był w domu (sama pokrywałam koszty całego utrzymania). Teraz on chce połowy mieszkania!

Nie ma podstaw dochodzenia jakiegokolwiek odszkodowania, natomiast w sprawie o podział majątku wspólnego może Pani dochodzić ustalenia nierównych udziałów, przy założeniu, że mieszkanie wchodzi do Państwa majątku wspólnego.

Zasadą art. 43 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.) jest, iż udziały małżonków w majątku wspólnym są równe, co stanowi wyraz równego traktowania małżonków i ich równouprawnienia w stosunkach majątkowych po ustaniu wspólności majątkowej, bez względu na stopień, w którym każde z małżonków przyczyniło się do powstania majątku wspólnego i niezależnie od przyczyny ustania wspólności. Zasada ta odpowiada normalnemu układowi wzajemnych stosunków w małżeństwie, w którym dorobek jest z reguły owocem wspólnych starań obojga małżonków, niezależnie od tego, w jakiej postaci starania te przejawiają się, chodzi przy tym o to, aby należycie uwzględnić wartość, jaką w tym zakresie przedstawia osobista praca przy wychowywaniu dzieci i w gospodarstwie domowym, co zresztą przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wyraźnie podkreślają w art.43 § 3 i art. 27. Jednakże przedmiotowa zasada równych udziałów małżonków w majątku wspólnych doznaje wyjątku, tj. możliwości ustalenia przez sąd nierównych udziałów przy łącznym spełnieniu w myśl art. 43 § 2 K.r.o. dwóch przesłanek: 1) istnienia ważnych powodów i 2) przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego w różnym stopniu.

Cytowany przepis art. 43 § 2 K.r.o. nie definiuje pojęcia „ważne powody”. Ogólnie rozumie się przez nie takie okoliczności, które oceniane z punktu widzenia zasad współżycia społecznego przemawiają za nieprzyznawaniem jednemu z małżonków korzyści z tej części majątku wspólnego, do powstania której małżonek ten nie przyczynił się. W doktrynie można spotkać się z dwiema grupami poglądów na temat sposobu rozumienia pojęcia „ważnych powodów”. Pierwsza grupa utożsamia pojęcie ważnych powodów, o których mowa w art. 43 § 2 K.r.o. z ważnymi powodami, o których mowa w art. 52 K.r.o., a więc takich, których wystąpienie decyduje o zniesieniu wspólności ustawowej. Natomiast druga grupa poglądów wyrażanych w piśmiennictwie odrywa definicję tego pojęcia od znaczenia, jakie ma ono na gruncie art. 52 K.r.o., wskazując, iż w porównaniu ze zniesieniem wspólności majątkowej decyzja o ustaleniu nierównych udziałów w majątku wspólnym powoduje znacznie poważniejsze skutki, gdyż w pierwszym wypadku oboje małżonkowie zachowują swoje jednakowe uprawnienia do majątku wspólnego, tyle tylko, że skonkretyzowane w postaci równych udziałów, w drugim natomiast uprawnienia jednego z małżonków ulegają zwiększeniu, zaś uprawnienia jego współmałżonka ograniczeniu, a nawet mogą być w skrajnych wypadkach całkowicie wyeliminowane wskutek pozbawienia go udziału w majątku wspólnym, co przemawia za bardziej restryktywną wykładnią pojęcia „ważnych powodów”. Ponadto podkreśla się, że w art. 52 K.r.o. chodzi przede wszystkim o powody majątkowe, tymczasem w art. 43 § 2 K.r.o. – okoliczności natury majątkowej mieszczą się już w niejednakowym przyczynianiu się małżonków do powstania majątku wspólnego, wobec czego ważnymi powodami są względy natury etycznej, które sprawiają, że w danych okolicznościach równość udziałów małżonków w majątku wspólnym wyraźnie kolidowałaby z zasadami współżycia społecznego, (por. J. St. Piątowski w System Prawa rodzinnego i opiekuńczego, Ossolineum 1985 r., s. 490) Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę aprobuje drugi z wyżej opisanych poglądów co do sposobu wykładni pojęcia ważnych powodów, a opowiadający się za restryktywną interpretacją cytowanego przepisu. Podkreślić przy tym należy, iż taki sposób interpretacji pojęcia ważnych powodów jest ugruntowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w postanowieniu z 28.04.1972 r. (sygn. III CRN 626/1971, niepublik.) i postanowieniu z 5.10.1974 r. (sygn. III CRN 190/1974, niepublikow.) wskazywał, iż przy ocenie istnienia ważnych powodów w rozumieniu art. 43 § 2 K.r.o. należy mieć na uwadze całokształt postępowania małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej w zakresie wykonywania ciążących na nich obowiązków względem rodziny, którą przez swój związek założyli i za ważne mogą być uznane tylko takie powody, które zasługują na aprobatę w świetle zasad współżycia społecznego. U podstaw art. 43 § 2 K.r.o. leży bowiem założenie, że tylko w małżeństwie prawidłowo funkcjonującym usprawiedliwione są równe udziały w majątku wspólnym, mimo że małżonkowie w różnym stopniu przyczyniali się do jego powstania. Opiera się ono na więziach osobistych i gospodarczych między małżonkami oraz na obowiązku wzajemnej pomocy. Z orzeczeń Sądu Najwyższego z 30.11.1972 r. (sygn. III CRN 235/1972, opublik. w OSNC 1973 r. Nr 10, poz.174) i z 26.11.1973 r. (sygn. III CRN 227/1973, opublik. w OSNC 1974 r. Nr 11, poz. 189) i z 27.06.2003 r. (sygn. IV CKN 278/2001, opublik. w OSNC 2004 r. Nr 9, póz. 146) wynika nadto, iż z ważnymi powodami w rozumieniu art.43 § 2 K.r.o. mamy do czynienia nie w każdym przypadku, gdy zachodzi faktyczna nierówność przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego, lecz wyłącznie wówczas, gdy małżonek przeciwko któremu zostało skierowane żądanie ustalenia nierównego udziału, w sposób rażący lub uporczywy nie przyczyniał się do powstania majątku wspólnego stosownie do posiadanych sił i możliwości zarobkowych. Przyczyna żądania ustalenia nierównych udziałów leży zatem przede wszystkim w dysharmonii stosunków między małżonkami, z których jedno zachowywało się nagannie. Oznacza to, że w ramach art. 43 § 2 K.r.o. należy stosować zasadę zawinienia, która zawsze działa na niekorzyść małżonka postępującego nagannie w ten sposób, że jeśli nie przyczynił się on do powstania majątku wspólnego, sąd ustali udziały z uwzględnieniem wysokości, w jakiej oboje małżonkowie przyczyniali się do powstania majątku wspólnego, natomiast jeśli małżonek postępujący nagannie przyczynił się do powstania majątku w większym stopniu przez np. wyższe zarobki, to sąd odmówi ustalenia udziału w majątku na jego korzyść, kierując się zasadą nemo turpitudinem sua allegans audiatur. (por. glosa Tadeusza Smyczyńskiego do postanowienia SN z 6.01.2000 r. sygn. I CKN 320/1998, opublik. w OSP 2001 r. Nr 9 póz. 136).

Długotrwała separacja i wynikająca z niej dysproporcja w nakładach na majątek wspólny powodują, iż może Pani dochodzić ustalenia nierównych udziałów.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Podobne tematy

Czy żona ma prawo do domu kupionego po rozstaniu ale przed rozwodem?

W 1979 r. zawarłem związek małżeński. Rozwiedliśmy się w 2011 r. za porozumieniem stron. Chciałbym sprzedać nieruchomość (dom), który zakupiłem...

Mieszkanie wykupione z bonifikatą a podział majątku

Razem z mężem wykupiliśmy mieszkanie komunalne za 5% jego wartości. Teraz rozwodzimy się, mąż się wyprowadził, ale będzie żądał spłaty...

Prawo żony do mieszkania otrzymanego przed ślubem

W 2010 r. otrzymałem aktem notarialnym darowiznę w postaci mieszkania własnościowego w bloku, czyli przed ślubem. W 2012 r. się ożeniłem. Czy...

Czyją własnością jest dom budowany wspólnie na działce żony?

Będąc już mężatką, otrzymałam od rodziców działkę, obecnie razem z mężem budujemy na niej dom. Czy to prawda, że dom jest własnością osoby, do...

Prawo najmu lokalu mieszkalnego po rozwodzie

Mam problem z byłą żoną, z którą nadal mieszkam w jednym mieszkaniu. Jestem osobą niepełnosprawną, a ona ma stwierdzone zaburzenia...

Odziedziczane mieszkanie podczas małżeństwa a podział majątku

W czasie trwania mojego małżeństwa zmarł mój ojciec, który był członkiem spółdzielni mieszkaniowej i posiadał mieszkanie spółdzielcze lokatorskie....

Prawo do domu matki, która przed laty opuściła męża i dzieci

Moi rodzice są od 5 lat po rozwodzie (mama odeszła od nas już wcześniej, około 10 lat temu). Nie został przeprowadzony podział majątku. Dom, w którym...

Jak dokonać podziału majątku - dom na kredyt wybudowany na ziemi żony

Jesteśmy małżeństwem od 9 lat. 5 lat temu w darowiźnie od swojej mamy moja żona dostała 3 hektary ziemi. W zieliśmy wspólny kredyt,...


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »