Kategoria: Alimenty

Kurator dla nieobecnej strony postępowania o alimenty – ojciec ścigany listem gończym

Janusz Polanowski • Opublikowane: 2015-02-21

Na sprawie dotyczącej ustanowienia alimentów na dziecko dowiedziałam się, że ojciec dziecka jest poszukiwany listem gończym (w związku z innymi sprawami sądowymi). Nie można ustalić miejsca jego pobytu, nie jest nigdzie zameldowany. Sprawa o alimenty została z tego powodu zawieszona. Zależy mi na przyspieszeniu postępowania o alimenty oraz chciałabym złożyć wniosek o pozbawienie praw rodzicielskich ojca dziecka. Czy do wniosku o pozbawienie praw powinnam dołączyć wniosek o ustanowienie kuratora? Czy przed złożeniem wniosku o ustanowienie kuratora muszę dołączyć jakieś dokumenty? Co powinnam wpisać w miejsce adresu ojca dziecka, jeżeli wiadomo, że z dotychczasowego miejsca zameldowania został wymeldowany?

Słowo „kurator” jest wieloznaczne, w tym na podstawie przepisów samego Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.), który ma bardzo duże znaczenie w dotyczących dzieci sprawach. Na tę wieloznaczność znaczeniową zwracam Pani uwagę, ponieważ w przedstawionej przez Panią sytuacji może wchodzić w grę właściwość zarówno kuratora z sądowej służby kuratorskiej, jak również zasadne może być zawnioskowanie o ustanowienie przez sąd kuratora dla osoby nieobecnej (czyli dla ojca dziecka) – takim kuratorem może być ktoś z rodziny owego Pana, lub inna osoba (np. aplikant adwokacki); sąd znajdzie kandydata, ale różne względy (np. relacje dziecka z rodziną jego ojca) mogą wskazywać na zasadność wskazania kandydata na kuratora nieobecnego spośród osób z nim związanych (zwłaszcza krewnych).

Faktem jest, że postępowanie sądowe (w sprawie o alimenty) zostało zawieszone. Według Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.), mogą być różne przesłanki (przyczyny) zawieszenia postępowania cywilnego (art. 174 i następne K.p.c.). Na podstawie opisanych przez Panią okoliczności wnioskuję, że sąd zawiesił postępowanie z powodu nieobecności pozwanego (zapewne na podstawie artykułu 177 K.p.c., co byłoby warto sprawdzić, przeglądając akta sprawy).

Wspomniany artykuł 177 K.p.c. brzmi:

„§ 1. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu:

1) jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania cywilnego;

2) jeżeli osoba trzecia wystąpiła przeciwko obu stronom z interwencją główną;

3) jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniej decyzji organu administracji publicznej;

4) jeżeli ujawni się czyn, którego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy cywilnej;

5) w razie niestawiennictwa obu stron na rozprawie, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, oraz w razie niestawiennictwa powoda, gdy powód nie żądał rozpoznania sprawy w jego nieobecności, a pozwany nie zgłosił wniosku o rozpoznanie sprawy;

6) jeżeli na skutek braku lub wskazania złego adresu powoda albo niewskazania przez powoda w wyznaczonym terminie adresu pozwanego lub niewykonania przez powoda innych zarządzeń nie można nadać sprawie dalszego biegu.

§ 2. Jeżeli postępowanie karne, dyscyplinarne lub administracyjne nie jest jeszcze rozpoczęte, a jego rozpoczęcie zależy od wniosku strony, sąd wyznaczy termin do wszczęcia postępowania, w innych wypadkach może zwrócić się do właściwego organu.”

Napisała Pani o swym zamiarze wystąpienia do sądu rodzinnego i opiekuńczego (czyli do odpowiedniego wydziału sądu rejonowego) z wnioskiem o pozbawienie ojca dziecka „praw rodzicielskich”. Określenie „prawa rodzicielskie” również bywa różnie rozumiane – może chodzić o władzę rodzicielską (art. 92 i następne K.r.o.) albo o rozwiązanie więzi prawnej między dzieckiem a ojcem (art. 62 i następne K.r.o.).

Jeśli zależy Pani na rozwiązaniu więzi prawnej między owym Panem a dzieckiem, to proszę pamiętać, że skutkiem takiego rozwiązania (np. zaprzeczenia ojcostwa) będzie rozwiązanie wszelkich konsekwencji, jakie prawo wiąże z prawną relacją między mężczyzną (jako ojcem prawnym) a dzieckiem – będzie chodziło nie tylko o ustanie władzy rodzicielskiej, ale również o brak obowiązku alimentacyjnego (art. 128 i następne K.r.o.), ponieważ obowiązek alimentacyjny ma charakter pochodny od prawnej więzi między rodzicem a dzieckiem. Gdyby została uregulowana więź prawna między dzieckiem a innym mężczyzną, np. przez uznanie dziecka lub przez przysposobienie (adopcję), to prawne obowiązki wobec dziecka dotyczyłyby owego innego mężczyzny (ojca w rozumieniu prawa); chodzi, między innymi, o obowiązek alimentacyjny.

Jeżeli zależy Pani na pozbawieniu ojca dziecka władzy rodzicielskiej, to proszę pamiętać o tym, że pozbawienie władzy rodzicielskiej (art. 111 K.r.o.) nie stoi na przeszkodzie alimentacji lub prawnemu uregulowaniu kontaktów między dzieckiem a ojcem (art. 113 i następne K.r.o.); niekiedy również w sprawach o przysposobienie dziecka może się wypowiedzieć (art. 119 K.r.o.).

Dotyczący ograniczenia albo pozbawienia władzy rodzicielskiej artykuł 111 K.r.o. stanowi:

„§ 1. Jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej. Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodziców.

§ 1a. Sąd może pozbawić rodziców władzy rodzicielskiej, jeżeli mimo udzielonej pomocy nie ustały przyczyny zastosowania art. 109 § 2 pkt 5, a w szczególności gdy rodzice trwale nie interesują się dzieckiem.

§ 2. W razie ustania przyczyny, która była podstawą pozbawienia władzy rodzicielskiej, sąd opiekuńczy może władzę rodzicielską przywrócić.”

Samo ściganie karne – zwłaszcza z uwagi na różnorodność przestępstw, chociażby określonych w Kodeksie karnym (K.k.) – nie musi przemawiać za pozbawieniem władzy rodzicielskiej, a nawet za jej ograniczeniem. Oczywiście konflikt z prawem karnym może stanowić ważny argument, ale są różne sytuacje w życiu. Posłużmy się przykładami kradzieży oraz przemocy w rodzinie. Jest spora różnica między dokonaniem (a nawet dokonywaniem) kradzieży przez samego rodzica (zwłaszcza w tajemnicy przed dzieckiem), chcącego w taki sposób pozyskać pieniądze na potrzeby dziecka (w tym na alimenty), i wciąganiem dziecka w przestępczy proceder (np. wystawianiem go na czatach). Przemoc w rodzinie jest wysoce naganna, jednak czym innym jest – z perspektywy danego dziecka – przemoc wobec niego samego, a czym innym przemoc (np. wyzywanie) osoby (np. żony albo konkubiny), która przeszkadza w wypełnianiu przez mężczyznę obowiązków wobec dziecka (np. w płaceniu alimentów).

Przykłady powyższe podałem w celu zwrócenia Pani uwagi na potrzebę rozsądnego argumentowania w zależnie od przedmiotu sprawy (np. w sprawach o alimenty lub o ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej). Swą argumentację należy wiązać z prawną zasadą dobra dziecka, będącą jedną z najważniejszych zasad K.r.o. Ponadto proszę pamiętać o prawnym obowiązku udowodnienia okoliczności (faktów), z których wywodzi się skutki prawne – art. 232 K.p.c. oraz art. 6 K.c.

W swym pytaniu koncentruje się Pani na dokumentach (ewentualnie innych materiałach), które należy (należałoby) załączyć do pisma procesowego (pism procesowych). Dokumenty są jednymi z ważniejszych środków dowodowych (art. 244 i następne K.p.c.), ale w postępowaniu dowodowym (art. 227-315 K.p.c.) dopuszczalne są różne dowody – jeśli mogą przyczynić się do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności (art. 227 K.p.c.). Można wnioskować o przeprowadzenie również innych rodzajów dowodów, tytułem przykładu: dowodu z zeznań określonych osób (w tym policjantów lub kogoś z rodziny nieobecnego), dowodu z Pani zeznań (zapewne składanych pod rygorem odpowiedzialności karnej, art. 233 K.k.).

Proponuję, aby Pani skontaktowała się z sekretariatem wydziału sądu, w którym prowadzone jest (aktualnie zawieszone) postępowanie w sprawie o alimenty; warto zapytać, czy powinna Pani w związku z tą sprawą zawnioskować (inicjując nowe postępowanie sądowe) o ustanowienie kuratora przez sąd dla poszukiwanego ojca dziecka. Pani – jako przedstawiciel ustawowy dziecka (art. 98 K.r.o.) – jest uprawniona do zapoznawania się z aktami sprawy o alimenty oraz do innych związanych z tym czynności (robienia notatek, proszenia o wydanie kopii lub odpisów z akt). Być może w aktach sprawy jest już treść, wskazująca na potrzebę zawnioskowania przez Panią o ustanowienie kuratora dla nieobecnego. Moim zdaniem, zawieszenie postępowania może wskazywać na „praktyczną aktualizację” artykułu 195 K.p.c.:

„§ 1. Jeżeli okaże się, że nie występują w charakterze powodów lub pozwanych wszystkie osoby, których łączny udział w sprawie jest konieczny, sąd wezwie stronę powodową, aby oznaczyła w wyznaczonym terminie osoby nie biorące udziału w taki sposób, by ich wezwanie lub zawiadomienie było możliwe, a w razie potrzeby, aby wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie kuratora.

§ 2. Sąd wezwie osoby nie zapozwane do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanych. Osoby, których udział w sprawie w charakterze powodów jest konieczny, sąd zawiadomi o toczącym się procesie. Osoby te mogą w ciągu dwóch tygodni od doręczenia zawiadomienia przystąpić do sprawy w charakterze powodów.”

Ustanawianie kuratora dla osoby nieobecnej odbywa się na podstawie artykułu 184 K.r.o.:

„§ 1. Dla ochrony praw osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich spraw, a nie ma pełnomocnika, ustanawia się kuratora. To samo dotyczy wypadku, gdy pełnomocnik nieobecnego nie może wykonywać swoich czynności albo gdy je wykonywa nienależycie.

§ 2. Kurator powinien przede wszystkim postarać się o ustalenie miejsca pobytu osoby nieobecnej i zawiadomić ją o stanie jej spraw.”

Jeśli Pani w sprawie o alimenty sprawdzi, czy trzeba ustanowić dla pozwanego (jako dla nieobecnego) kuratora, to będzie Pani łatwiej sformułować wniosek o ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej. Chodzi o potrzebę (w miarę) precyzyjnego wskazania, w jakich sprawach takowy kurator miałby reprezentować ojca dziecka. Czy „tylko” w sprawie o pozbawienie go władzy rodzicielskiej (albo o jej ograniczenie), czy również w sprawie z powództwa o alimenty? Dzięki odpowiedniej dokładności w treści wniosku uniknie Pani potrzeby ponownego wnioskowania o ustanowienie kuratora dla nieobecnego (czyli dla kolejnej sprawy). Kurator nieobecnego będzie go reprezentował (w określonych postępowaniach); owego kuratora należałoby wskazywać w pismach procesowych (wraz z właściwym adresem). Poszukiwanie oznacza zapewne, że pozwany nie ma miejsca (stałego) zamieszkania. I to jest problem poważniejszy od (braku) zameldowania.

Być może policja wyda Pani zaświadczenie o tym, że ojciec dziecka jest poszukiwany lub poświadczy (za zgodność z aktualnym stanem rzeczywistym) wydruk z bazy danych osób poszukiwanych – w taki sposób wartość dowodowa załączonych materiałów by wzrosła. Zapewne w aktach sprawy o alimenty jest (przynajmniej) wzmianka o tym, że ojciec dziecka jest poszukiwany przez organa ścigania. Można wnioskować o przeprowadzenie – w sprawie o ustanowienie kuratora dla nieobecnego – dowodu z określonych dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy o alimenty (ze wskazaniem oznaczenia akt tamtej sprawy).

Jeśli zawnioskuje Pani o pozbawienie ojce dziecka władzy rodzicielskiej, to – w przypadku pozbawienia go tej władzy – zapewne zbędne będzie ustanawianie kuratora związanego z relacjami między dzieckiem a ojcem. Nadzór kuratora (z sądowej służby kuratorskiej) ma zastosowanie, tytułem przykładu, w przypadku ograniczenia władzy rodzicielskiej lub niekiedy podczas kontaktów dziecka z rodzicem (również pozbawionym władzy rodzicielskiej).

Szczególnie ważne jest – również w związku z ewentualną nową sprawą sądową – zawnioskowanie o ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej. Wnioskowanie o kuratora (związanego z dzieckiem i jego relacjami z ojcem) będzie zależało od różnych okoliczności, zwłaszcza od tego, o co Pani wystąpi i ku czemu przychyli się sąd.

Proszę pamiętać również o możliwości starania się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ewentualnym wnioskowaniu o zabezpieczenie powództwa (art. 730 i następne) w sprawie o alimenty.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>



Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »