Kategoria: Rozwód

Kto po rozwodzie zostanie w mieszkaniu?

Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 2015-11-03

Od prawie 10 lat jestem w związku małżeńskim, z którego mamy z mężem jedno dziecko, a drugie jest w drodze. Niestety, mam dowody na to, że mąż mnie zdradza. Mieszkamy razem w mieszkaniu, które on kupił na kredyt na rok przed naszym ślubem. W dalszym ciągu spłaca kredyt, tylko że z naszych wspólnych pieniędzy, ponieważ nie mamy rozdzielności majątkowej. Wszystko, co jest w mieszkaniu, jest naszym wspólnym dorobkiem. Dodam, że ja również za panieństwa wzięłam nieduży kredyt na mieszkanie po babci, który również spłacałam rok przed małżeństwem i w trakcie trwania małżeństwa. W mieszkaniu, które ja kupiłam, cały czas mieszka babcia, która ma tam dożywotnią służebność. Jeżeli dojdzie do rozwodu z winy męża, to kto zostanie w naszym mieszkaniu, ja z dziećmi, czy mąż? Czy mogę żądać, aby to on je opuścił?

Z opisu wynika, iż mieszkanie figuruje jedynie na męża – oznacza to, że po rozwodzie traci Pani prawo do mieszkania w nim. A mąż – wówczas eksmąż – będzie mógł Panią eksmitować.

Ma Pani prawo do żądania zwrotu nakładów na mieszkanie męża – w postaci połowy spłaconych rat kredytu, ale musi Pani pamiętać, że mąż także będzie mógł żądać rozliczenia spłaconych rat na mieszkanie, w którym mieszka babcia. Są to tzw. nakłady na majątek odrębny małżonka z majątku wspólnego, jakim były i są dochody małżonków.

Co do zasady przedmioty majątkowe nabyte w trakcie trwania małżeństwa to majątek wspólny małżonków. Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie ustanawia ogólnego domniemania prawnego na rzecz przynależności składników mienia małżonków do majątku wspólnego. Z konstrukcji unormowania zawartego w art. 31 i 33 wynika, że zasadą jest poddanie wspólności ustawowej ogółu przedmiotów majątkowych należących do małżonków, a przynależność przedmiotów majątkowych do ich majątków osobistych ma charakter wyczerpująco wymienionych wyjątków. Spostrzeżenie to powinno być uwzględniane przy wykładni art. 31 jak również art. 33.

W małżeństwie, w którym obowiązuje ustrój wspólności ustawowej, występują trzy masy majątkowe: majątek wspólny małżonków oraz dwa majątki osobiste każdego z małżonków.

Pomimo odrębności prawnej majątku wspólnego i majątków osobistych, z reguły majątki te w czasie trwania wspólności ustawowej praktycznie nie są wyodrębnione i stanowią jedną całość gospodarczą.

Do majątku wspólnego należą przedmioty majątkowe nabyte zarówno przez oboje małżonków, jak i przez jednego z nich. Dla przynależności przedmiotu majątkowego do majątku wspólnego zatem nie ma znaczenia, czy stroną czynności prawnej, której skutkiem jest nabycie przedmiotu majątkowego, są oboje małżonkowie, czy jedno z nich.

Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową, tj. przedmioty, które każde z małżonków nabyło przed jej powstaniem (art. 33 pkt 1), oraz te, które nabyło wprawdzie w czasie trwania wspólności, ale ze szczególnych źródeł (art. 33 pkt 2-10, z modyfikacją wynikającą z art. 34), należą wyłącznie do tego małżonka.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego – Izba Cywilna i Administracyjna z dnia 17 maja 1985 r. III CRN 119/85 LexPolonica nr 310288 OSPiKA 1986/9-10, poz. 185 OSPiKA 1988/5 poz. 131: W systemie obowiązującego prawa rodzinnego, przyjmującego jako zasadę reżym ustawowej wspólności majątkowej, można skonstruować domniemanie, według którego określone rzeczy w transakcji dokonywanej przez jednego tylko z małżonków zostały nabyte z majątku dorobkowego w interesie (na rzecz) ustawowej majątkowej wspólności małżeńskiej. Natomiast nabycie określonej rzeczy z majątku odrębnego małżonka musi wynikać wyraźnie nie tylko z oświadczenia współmałżonka, ale także i to przede wszystkim z całokształtu okoliczności istotnych prawnie z punktu widzenia przepisów kro.

Sytuacja opisana przez Panią uregulowana jest w art. 45. Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego, zgodnie z nim:

§ 1. Każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.

§ 2. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny.

§ 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dług jednego z małżonków został zaspokojony z majątku wspólnego.

Według postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 1976 r., III CRN 126/76 (OSNCP 1977, nr 4, poz. 73), z glosą A. Oleszki (OSPiKA 1978, nr 4, s. 176), podlegającym rozliczeniu między małżonkami nakładem poczynionym z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków jest korzyść majątkowa, o którą następuje wzrost wartości tego majątku osobistego, uzyskana dzięki usługom osobiście świadczonym przez małżonka, przy czym wartość tej korzyści określa suma wydatków zaoszczędzonych z majątku osobistego.

Podlegające zwrotowi wydatki i nakłady z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków stanowią wierzytelność wchodzącą w skład majątku wspólnego.

Jeżeli wierzytelność ta zostanie doliczona do majątku wspólnego podlegającego podziałowi, to przy podziale tego majątku należy ją przyznać temu z małżonków, na którego majątek osobisty wydatki lub nakłady zostały poczynione.

Przyjęcie, że zwrotu wydatków i nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków dokonuje się w ramach przewidzianych w art. 45 wzajemnych rozliczeń między małżonkami, uzasadnia niezaliczenie wierzytelności z tytułu poczynienia wymienionych wydatków i nakładów do majątku wspólnego podlegającego podziałowi.

W takim wypadku małżonek, na którego majątek osobisty poczynione zostały wydatki lub nakłady, powinien zostać zobowiązany do zapłaty na rzecz współmałżonka części ich wartości, odpowiadającej wielkości udziału współmałżonka w majątku wspólnym. Patrz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 1981 r., III CRN 35/81 (OSNCP 1981, nr 11, poz. 220).

Jak widać na podstawie powyższego – po ustaniu wspólności ustawowej (po rozwodzie) może Pani żądać zwrotu połowy nakładów, które poczyniliście w trakcie trwania wspólności ustawowej – połowy nakładów na budowę, remonty i ulepszenia.

Nieruchomość (nakłady) zostaną wycenione na dzień rozwodu, tj. wysokość nakładów, jakie zostały dokonane do dnia rozwodu, ale według cen z dnia orzekania o podziale majątku.

Mieszkanie jest męża, więc sąd nie nakaże opuszczenia mu mieszkania. Pani może żądać rozliczenia nakładów i korzystać z prawa zatrzymania do czasu spłacenia przez męża, ale nie może Pani żądać, aby mąż opuścił mieszkanie.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>



Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »