Kategoria: Dzieci

Jak uzyskać zgodę na wyjazd dziecka za granicę?

Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 2015-10-28

Jestem samotną matką. Wraz z byłym partnerem posiadamy pełne prawa rodzicielskie w stosunku do dziecka. Ojciec praktycznie nie interesuje się dzieckiem, nie płaci alimentów. Pojawia się tylko raz na jakiś czas z niezapowiedzianymi wizytami. Mam możliwość wyjazdu na stałe za granicę. Jak uzyskać zgodę na wyjazd dziecka za granicę? Dodam, że ojciec nie wyraża na to zgody.

Ma Pan dwa wyjścia w stosunku do byłego partnera:

1) pozbawić go – ograniczyć mu prawa rodzicielskie – w ten sposób pozbędzie się Pani problemów przy wyrabianiu dokumentów, zmianie miejsca zamieszkania dziecka – dość śmiałe posunięcie, ale trwale pozwoli pozbyć się „weekendowego taty” z procesu decyzyjnego,

2) jednorazowo wystąpić do sądu o zgodę na konkretną czynność: wyrobienie paszportu, zmianę miejsca zamieszkania, szkoły.

Ad 1.

Istota zawieszenia władzy rodzicielskiej polega na tym, że wynikające z niej prawa i obowiązki rodziców nie przestają wprawdzie istnieć, jednakże przez pewien czas nie mogą być wykonywane. Władza rodzicielska na czas trwania zawieszenia jakby spoczywa (por. K. Jagielski, Istota i treść władzy rodzicielskiej…, s. 153). Przesłanką zawieszenia władzy rodzicielskiej jest przemijająca przeszkoda w jej wykonywaniu. Chodzi tu więc – w przeciwieństwie do trwałej przeszkody z art. 111 § 1 – o takie przeszkody, które ze względu na swój charakter zazwyczaj ustają i można się spodziewać podjęcia przez rodziców, którym poza tym nie brak ku temu kwalifikacji, dalszego wykonywania tej władzy. Nie jest to jednak jedyna przesłanka. Z zawartego w art. 110 § 1 zwrotu „sąd może”, odnoszącego się do zawieszenia władzy rodzicielskiej, wynika, że w zasadzie decyzja, czy zawieszenie jest potrzebne, zależy od uznania sądu, które oczywiście nie może być dowolne, lecz musi być podyktowane dobrem dziecka i wszechstronną oceną całokształtu okoliczności sprawy. Inaczej sprawa będzie się przedstawiać, gdy drugie z rodziców żyje i sprawuje należycie władzę rodzicielską, inaczej zaś gdy nie żyje lub jest pozbawione władzy rodzicielskiej. W pierwszym wypadku orzeczenie zawieszenia nie będzie celowe, w drugim z reguły konieczne (B. Dobrzański, w: Kodeks…, s. 689; A. Zieliński, Sądownictwo opiekuńcze…, s. 184). Przykładowo zawieszenie nie będzie celowe także wówczas, gdy rodzice wyjechali za granicę, pozostawiając dziecko u dziadków godnych zaufania, a nie zachodzi pilna potrzeba załatwienia konkretnej sprawy dziecka (J. Ignatowicz, w: Kodeks…, s. 528).

Pozbawienie rodziców władzy rodzicielskiej jest najostrzejszym środkiem ingerencji sądu opiekuńczego w sferę stosunków między rodzicami a dziećmi, przez jego zastosowanie bowiem rodzice tracą całkowicie tę władzę. Ze względu na tak daleko idące skutki pozbawienia władzy rodzicielskiej sąd może je orzec tylko wtedy, gdy stosowane dotychczas łagodniejsze środki nie dały rezultatu, bądź gdy z uwagi na drastyczne okoliczności danego przypadku jest oczywiste, że stosowanie środków łagodniejszych byłoby niecelowe (A. Zieliński, Sądownictwo opiekuńcze…, s. 181).

Dodany powołaną ustawą do art. 111 K.r.o. § 1a poszerza katalog przesłanek pozbawienia władzy rodzicielskiej. Omawiając wprowadzoną modyfikację modelu tych przesłanek M. Goettel słusznie stwierdza, że w jej wyniku:

„1. Nastąpiło wyraźne powiązanie przesłanki pozbawienia władzy rodzicielskiej z przyczynami jej ograniczenia. Ustawodawca uznał, że przedłużający się stan zagrożenia dobra dziecka, początkowo uzasadniający jedynie ingerencję w formie umieszczenia małoletniego w rodzinie zastępczej albo w placówce opiekuńczo-wychowawczej (art. 109 § 2 pkt 5 w zw. z art. 109 § 1 K.r.o.), przy jednocześnie podejmowanych, lecz bezowocnych staraniach o jego powrót do naturalnego środowiska rodzinnego (przekonanie o bezowocności starań umacnia zwłaszcza trwały brak zainteresowania dzieckiem ze strony rodziców), może wymagać zastosowania bardziej drastycznego środka, czyli pozbawienia władzy. Wprawdzie związek przesłanek ingerencji sądu opiekuńczego w obu tych formach doktryna zna od dawna (podkreślając, że niejednokrotnie chodzi o podobne stany faktyczne, różniące się jedynie intensywnością szkodliwych zachowań rodziców), jednakże tak widoczny normatywny wyraz znajduje on po raz pierwszy.

2. Nowa przesłanka charakteryzuje się stosunkowo kazuistycznym ujęciem stanu faktycznego, co kłóci się niejako z dotychczasową formułą przepisu, określającą w sposób dość elastyczny przyczyny pozbawienia władzy rodzicielskiej. Sprowadza się ona (o czym była mowa) do wydania przez sąd opiekuńczy zarządzenia w trybie art. 109 § 2 pkt 5 K.r.o., a następnie podejmowania (niestety bezowocnie) działań zmierzających do udzielenia pomocy rodzicom, w taki sposób, aby dziecko mogło do nich wrócić. W art. 111 § 1a K.r.o. nawiązano do (wprowadzonego tą samą nowelizacją Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) postanowienia obligującego sąd opiekuńczy, w razie umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej albo w placówce opiekuńczo-wychowawczej, do zawiadomienia powiatowego centrum pomocy rodzinie, które udziela rodzinie małoletniego odpowiedniej pomocy i składa sądowi sprawozdania dotyczące sytuacji rodziny i udzielanej pomocy, w terminach określonych przez sąd, a także współpracuje z kuratorem sądowym (§ 4 dodany do art. 109 K.r.o.).

3. Wystąpienie okoliczności, o której mowa w art. 111 § 1a K.r.o., jedynie upoważnia sąd opiekuńczy do wydania rozstrzygnięcia o pozbawieniu władzy rodzicielskiej. W tym wypadku ustawodawca odstąpił więc od obligatoryjnego charakteru orzeczenia sądowego, co ma miejsce w odniesieniu do pozostałych przesłanek. Wydaje się, że fakultatywność rozstrzygnięcia jest jakby naturalną konsekwencją przyjętej w tym przepisie formuły przesłanki. Niejako zmusza ona sąd do rozważenia, czy zastosowanie ostatecznego środka, jaki niewątpliwie stanowi pozbawienie rodziców władzy, jest w danej sytuacji rzeczywiście niezbędne, czy być może warto jeszcze (przynajmniej przez pewien czas) pozostać przy rozwiązaniu wprowadzonym zarządzeniem wydanym na podstawie art. 109 § 2 pkt 5 K.r.o.” (O zmianach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zakresie przesłanek pozbawienia władzy rodzicielskiej – PS 2001, nr 11-12, s. 72).

Ad 2.

Zgodnie z art. 97 K.r.o.:

„§ 1. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania.

§ 2. Jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie; w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Orzecznictwo generalnie przyjmuje, że istotnymi sprawami w rozumieniu art. 97 § 2 mogą być jedynie sprawy dotyczące wykonywania władzy rodzicielskiej, a więc sprawy dziecka, a nie sprawy jego rodziców. Sąd opiekuńczy może wydać rozstrzygnięcie na podstawie art. 97 § 2 tylko wtedy, gdy istnieje brak porozumienia między rodzicami, którym przysługuje władza rodzicielska. Rolą sądu opiekuńczego jest tu nakłanianie rodziców do uzgodnienia stanowisk, czego efektem powinno być doprowadzenie do porozumienia między rodzicami. Oczywiście, jeżeli do porozumienia nie dojdzie, konieczne może być wydanie przez sąd stosownego orzeczenia (tak też T. Smyczyński, Prawo rodzinne i opiekuńcze, s. 62).

Kieruje Pani wniosek do sądu o wyrażenie zgody na wyjazd, zmianę miejsca zamieszkania i szkoły. Koszt wpisu sądowego to 40 zł.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>



Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »