Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem rodzinnym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak uregulować kontakty ojca z bardzo małym dzieckiem?

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 2016-06-29

Od tygodnie nie mieszkam z mężem, mamy półroczne dziecko. Mąż nie wykazywał zainteresowania dzieckiem i na nie nie łożył, każda prośba o pieniądze kończyła się awanturą i pieniędzy nigdy nie dawał. Utrzymanie całego domu spoczywało na mnie. Supertatą był tylko w odwiedzinach u jego rodziców. Teraz chce zabrać dziecko na kilka godzin, ja jednak mam obawy, ponieważ on nie wie, jak się nim zajmować. Czy powinnam dać mu dziecko?

Podstawę prawną opinii stanowią przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.).

W pierwszej kolejności wyraźnie podkreślić należy, iż Pani mąż nie ma ograniczonej władzy rodzicielskiej, jak też nie są uregulowane kontakty, co powoduje, że zgodnie z przepisami nie ma Pani prawa odmówić wydania dziecka. Niemniej jednak może Pani wskazywać, że dziecko jest chore, że pogoda za oknem nie sprzyja zmianie miejsca pobytu dziecka, że karmi Pani dziecko piersią, co wymaga stałego kontaktu dziecka z matką. Tym samym, wykorzystując aurę za oknem oraz wiek dziecka, powinna Pani dążyć do realizowania prawa do kontaktów ojca z synem w Pani miejscu zamieszkania.

Osobiście jak najszybciej radziłbym także wystąpić z pozwem o przyczynianie się do zaspokojenia potrzeb rodziny, a także z żądaniem uregulowania kontaktów. Zarówno w jednym, jak i w drugim postępowaniu w pozwie wszczynającym może Pani żądać zabezpieczenia, tj. poprzez wskazanie kwoty, którą ojciec dziecka i Pani mąż winien płacić na Pani i syna utrzymania do czasu uprawomocnienia się wyroku, a także żądać zabezpieczenia kontaktów na czas postępowania.

Istotna z punktu widzenia Pani interesu jest treść przepis art. 27 K.r.o.:

„Art. 27. Oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym.”

Celem, który statuuje art. 27 K.r.o. jest zapewnienie środków finansowych, które umożliwiałyby prawidłowe funkcjonowanie rodziny jako całości oraz zaspokojenie uzasadnionych potrzeb poszczególnych jej członków przy zachowaniu zasady równej stopy życiowej. Obowiązek małżonków, o którym mowa w art. 27 K.r.o., tj. przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa. Kończy się natomiast z chwilą jego ustania lub unieważnienia. Potrzeby, o których mowa, w ww. przepisie to nie tylko wspólne potrzeby całej rodziny, ale także potrzeby indywidualne poszczególnych jej członków. Dla ustalenia zakresu obowiązku małżonków, o którym mowa w art. 27 K.r.o., właściwa jest reguła, według której stopa życiowa wszystkich członków rodziny powinna być w zasadzie równa (patrz w szczególności pkt I uchwały pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej SN z 16 grudnia 1987 r., III CZP 91/86, LexPolonica nr 304360, powołanej w uwadze 6; A. Szlęzak, Zasada równej stopy życiowej..., s. 37 i n.). Wyraźnie podkreślić należy, iż obowiązek małżonków przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, o którym mowa w art. 27 K.r.o., nie jest w żadnym stopniu uzależniony od tego, czy jedno z małżonków albo inny członek rodziny pozostają w niedostatku. Istotnym z punktu widzenia Pani interesu jest fakt, iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z faktyczną separacją. Faktyczna separacja nie powoduje z mocy prawa zniesienia obowiązku istniejącego z mocy art. 27 K.r.o. Nie ulega jednak wątpliwości, iż ma to natomiast wpływ na ukształtowanie i zakres niniejszego obowiązku. Tak przede wszystkim J. Gwiazdomorski, „Alimentacyjny”, Obowiązek..., s. 55-79, w: System..., s. 257, a także np. J. St. Piątowski, Stosunki majątkowe..., s. 69 i J. Panowicz-Lipska, Skutki prawne..., s. 64-85. Przywołać należy stanowisko wyrażone w pkt II uchwały pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej Sądu Najwyższego z 16 grudnia 1987 r., sygn. akt (III CZP 91/86) powołane w uwadze 6, zgodnie z którym separacja nie powinna wywierać ujemnego wpływu na możliwość zaspokajania potrzeb dzieci i jego zakres (według równej stopy życiowej wszystkich członków rodziny), a potrzeb tych w praktyce nie da się oddzielić od potrzeb tego z małżonków, przy którym dzieci pozostały. Podkreślenia wymaga fakt, iż samo ustanie pożycia między Panią a mężem nie powoduje uchylenia obowiązku, o którym mowa w art. 27 K.r.o.

Na potwierdzenie powyższego stanowiska wskazać należy na pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, który w wyroku z dnia 18 sierpnia 2011 r., sygn. akt II S.A./Ol 456/11, wskazał, iż „skoro małżonek jest pierwszą osobą z kręgu zobowiązanych do alimentacji po ustaniu, unieważnieniu lub orzeczeniu separacji małżeństwa, to tym bardziej jest on pierwszym zobowiązanym do dostarczania środków utrzymania współmałżonkowi w trakcie trwania małżeństwa, na podstawie art. 27 k.r.o.”

Wynikający z art. 27 K.r.o. obowiązek małżonka łożenia także na utrzymanie współmałżonka, ma charakter alimentacyjny. Pozew złożony na podstawie art. 27 K.r.o. jest wolny od opłaty sądowej.

Przechodząc do wniosku o uregulowane prawa do kontaktów, wskazać należy, iż wniosek ten podlega opłacie w wysokości 40 zł.

Istotny w tej sprawie jest również art. 113 K.r.o., zgodnie z którym:

„Art. 113 § 1 Niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów.

§ 2. Kontakty z dzieckiem obejmują w szczególności przebywanie z dzieckiem (odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu) i bezpośrednie porozumiewanie się, utrzymywanie korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej.”

W orzecznictwie Sądu Najwyższego ukształtował się jednolity pogląd, zapoczątkowany uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 1968 r., III CZP 70/66 (OSNCP 1968, nr 5, poz. 77), że prawo do utrzymywania kontaktu z dzieckiem nie należy do sprawowania władzy rodzicielskiej (w uchwale: „nie zależy od sprawowania władzy rodzicielskiej)”.

Jak czytamy w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2006 r. III CZP 98/05, władza rodzicielska, co wynika z całokształtu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a zwłaszcza z art. 95 § 1, art. 96 i 98 § 1, stanowi ogół obowiązków i praw względem dziecka, mających na celu zapewnienie mu należytej pieczy i strzeżenie jego interesów. Zakres władzy rodzicielskiej nie oznacza wyłączności rodziców w stosunku do dziecka i powinna być ona wykonywana tak, jak wymaga dobro i interes dziecka. Rodzicom przysługuje prawo do osobistej styczności z dzieckiem, jest ono ich prawem osobistym i niezależnym od władzy rodzicielskiej. Przysługuje rodzicom, mimo pozbawienia ich władzy rodzicielskiej, jej zawieszenia lub ograniczenia. Pozbawienie lub ograniczenie tych kontaktów wymaga odrębnego orzeczenia przez sąd, takie bowiem uregulowanie zawarte jest w odrębnym przepisie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 113).

Jeżeli dziecko przebywa stale u jednego z rodziców, sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem przez drugiego z nich rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia; w braku porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy. Innymi słowy, jeżeli nie dojdzie Pani do porozumienia z mężem w przedmiocie uregulowania kontaktów z dzieckiem wówczas może Pani wystąpić na drogę postępowania sądowego, celem uregulowania sposobu kontaktu z dzieckiem. Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd opiekuńczy ograniczy utrzymywanie kontaktów rodziców z dzieckiem.

Sąd opiekuńczy może w szczególności:

  1. zakazać spotykania się z dzieckiem,
  2. zakazać zabierania dziecka poza miejsce jego stałego pobytu,
  3. zezwolić na spotykanie się z dzieckiem tylko w obecności drugiego z rodziców albo opiekuna, kuratora sądowego lub innej osoby wskazanej przez sąd,
  4. ograniczyć kontakty do określonych sposobów porozumiewania się na odległość,
  5. zakazać porozumiewania się na odległość.

Powyższe sytuacje mogą nastąpić tylko wówczas, gdy sąd w ramach prowadzonego postępowania i na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdzi, iż takie ograniczenie prawa do kontaktów związane jest z dobrem dziecka. Przedstawiona sytuacja rodzi nadto pytanie, czy sąd nie zechce skorzystać z instytucji, o której mowa w art. 113[4] K.r.o. Zgodnie z jego treścią: „Sąd opiekuńczy, orzekając w sprawie kontaktów z dzieckiem, może zobowiązać rodziców do określonego postępowania, w szczególności skierować ich do placówek lub specjalistów zajmujących się terapią rodzinną, poradnictwem lub świadczących rodzinie inną stosowną pomoc z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonania wydanych zarządzeń”.

Proszę zauważyć, iż ustawodawca wskazuje na sytuacje, kiedy to kontakt z rodzicem zagraża dziecku. Nie ma natomiast mowy o uregulowaniu nakazującym określonego zachowania. W § 2 art. 113 K.r.o., czytamy, że wymienione w tym przepisie przypadki są jedynie przykładami. Ustawodawca posługuje się bowiem jedynie zwrotem „w szczególności”.

W chwili obecnej może Pani wystąpić do sądu z wnioskiem o uregulowanie kontaktów ojca z dzieckiem. Ustawodawca wskazuje bowiem, iż sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem przez drugiego z nich rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia.

W mojej ocenie, w przedmiotowej sprawie, najistotniejsze znaczenie będą miały przesłanki biologiczne, tj. związane z karmieniem dziecka, jak też wiekiem, co przemawia za wykonywaniem prawa do kontaktu w miejscu zamieszkania dziecka lub w Pani obecności.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Podobne tematy

Czy matka może zabronić dzieciom kontaktu elektronicznego?

Matka moich dzieci odmówiła im przyjęcia prezentu w postaci i telefonów komórkowych, które chciałem przekazać w celu uzyskania...

Rozstanie partnerów mających dziecko

Para żyjąca w konkubinacie ma dziecko. Niestety partnerzy rozstali się, ojciec dziecka się wyprowadził. Zamierza na weekend zabrać dziecko do siebie,...

Upoważnienie dziadków do opieki nad dzieckiem

Jestem samotną matką małego dziecka. W niedalekiej przyszłości chciałabym wyjechać na kilka miesięcy do pracy za granicę. Na ten okres chciałabym...

Wyjazd dziecka za granicę a zgoda drugiego rodzica

Chcę wyjść za mąż za obywatela Turcji i zamieszkać z nim na stałe w Turcji. Niestety biologiczny ojciec mojej małoletniej córki nie chce mi...

Uznanie dziecka i nadanie nazwiska

Jestem stanu wolnego, poznałem Polkę, rozwódkę z dwojgiem dzieci, cała trójka nosi niemieckie nazwisko. Okazało się, że mam z tą kobietą...

Nowy plan opieki nad dzieckiem

Na rozprawie rozwodowej ustaliliśmy z żoną plan opieki nad dzieckiem. Miałem odwiedzać je w weekendy i płacić alimenty. Tymczasem faktycznie...

Żądanie alimentów, jeśli matka nie potwierdziła ojcostwa

Mam pytanie odnośnie potwierdzenia ojcostwa na podstawie art. 73 ust. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: „Uznanie ojcostwa następuje, gdy...

Uregulowanie władzy rodzicielskiej i prawa do kontaktów z dzieckiem

Wychowuję 5-letnie dziecko, jego ojciec (mój były mąż) przebywa w zakładzie karnym. W czasie jednej z przepustek zechciał spotkać się...


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »