Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Jak wymusić zobowiązanie do sprawowania opieki nad darczyńcą zapisane w akcie darowizny?

Sprawa dotyczy opieki nad starszą osobą, a konkretnie moja babcią (babcia lat 99). Babcia kilka lat temu przepisała aktem darowizny swoje mieszkanie na jedną z wnuczek. W akcie darowizny wnuczka zobowiązała się sprawować opiekę nad babcią w chorobie i niedołęstwie. Po podpisaniu umowy darowizny kontakt między babcią a obdarowaną wnuczką ustał i ograniczał się jedynie do wysyłania babci kartek pocztowych z okazji świąt. Od 10 lat babcią opiekuje się dobrowolnie jej córka (moja mama). Obecna sytuacja zdrowotna mojej mamy oraz drastyczne pogorszenie stanu babci spowodowały, że mama chciałaby wyegzekwować postanowienia aktu darowizny – przejęcie opieki nad babcią przez obdarowaną wnuczkę. Dodam, że babcia ma dwoje dzieci – córkę (moja mamę) oraz syna. Czy mama może domagać się, aby opiekę nad babcią przejęła wnuczka, która się do tego zobowiązała w zamian za darowiznę?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Jak wymusić zobowiązanie do sprawowania opieki nad darczyńcą zapisane w akcie darowizny?

Zobowiązania obdarowenego

Niestety nie ma przepisów, które mogłyby wyegzekwować obowiązki z umowy darowizny. Nie da się nikogo zmusić do osobistej opieki. Umowa darowizny stwarza pewien moralny stosunek pomiędzy darczyńcą i obdarowanym, wyrażający się w swego rodzaju obowiązku wdzięczności.

Darowizna nakłada na obdarowanego więzy zobowiązujące go do szczególnego zachowania względem darczyńcy, dając mu możliwość podjęcia określonych czynności w razie naruszenia tego obowiązku (A. Ohanowicz, J. Górski, Zarys prawa zobowiązań, Warszawa 1970, s. 500). Wprawdzie do treści umowy darowizny nie należy obowiązek sprawowania opieki nad darczyńcą przez obdarowanego, to jednak umowa darowizny rodzi po stronie obdarowanego jedynie moralny obowiązek wdzięczności (wyrok SN z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt I CK 112/05). Sprzeniewierzenie się przez obdarowanego wspomnianym oczekiwaniom, przez dopuszczenie się ciężkich uchybień wobec darczyńcy umożliwia odwołanie darowizny.

Odwołanie darowizny

Zgodnie z treścią art. 898 § 1 Kodeksu cywilnego „darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności”. Stosownie natomiast do treści art. 900 „odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie”. Oświadczenie odwołujące darowiznę nieruchomości nie powoduje automatycznie przejścia własności nieruchomości z obdarowanego na darczyńcę, lecz stwarza jedynie obowiązek zwrotu przedmiotu odwołanej darowizny stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 898 § 2). W razie zatem skutecznego odwołania darowizny obdarowany ma obowiązek zawrzeć umowę przenoszącą własność nieruchomości na darczyńcę. W razie odmowy, darczyńca jest uprawniony do wytoczenia powództwa o stwierdzenie obowiązku złożenia przez obdarowanego oświadczenia woli co do przeniesienia własności z powrotem na darczyńcę (art. 64 Kodeksu cywilnego i art. 1047 Kodeksu postępowania). 

Rażąca niewdzięczność

Przez pojęcie rażącej niewdzięczności podpada jedynie takie zachowanie się obdarowanego, polegające na działaniu lub zaniechaniu skierowanym bezpośrednio lub nawet pośrednio przeciwko darczyńcy, które oceniając rzecz rozsądnie, musi być uznane za wysoce niewłaściwe i krzywdzące darczyńcę. Chodzi tu przede wszystkim o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub czci albo mieniu darczyńcy oraz o naruszenie przez obdarowanego spoczywających na nim obowiązków wynikających ze stosunków osobistych (rodzinnych) łączących go z darczyńcą oraz obowiązku wdzięczności.

Uprawnienie do odwołania darowizny jest uzależnione od dopuszczenia się rażącej niewdzięczności obdarowanego wobec darczyńcy. Zachowanie obdarowanego musi dotykać zasadniczo bezpośrednio darczyńcy. Cechy rażącej niewdzięczności mogą mieć także inne zachowania wysoce nieprzyjazne, kierowane do osoby bliskiej darczyńcy, z tym jednak zastrzeżeniem, że obdarowany, kierując swoje zachowanie wobec osoby bliskiej, zamierza oddziaływać bezpośrednio na darczyńcę (wyrok SN z dnia 26 lipca 2000 r., sygn. akt I CKN 919/98,).

Pod pojęcie rażącej niewdzięczności podpada tylko takie zachowanie obdarowanego, polegające na działaniu lub zaniechaniu (nieczynieniu) skierowanym bezpośrednio lub nawet pośrednio przeciwko darczyńcy, które, oceniając rzecz rozsądnie, musi być uznane za wysoce niewłaściwe i krzywdzące darczyńcę. Wchodzi tutaj w grę przede wszystkim popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub czci albo przeciwko majątkowi darczyńcy oraz o naruszenie przez obdarowanego spoczywających na nim obowiązków wynikających ze stosunków osobistych, w tym również rodzinnych, łączących go z darczyńcą, oraz obowiązku wdzięczności (wyrok SN z dnia 7 maja 2003 r., sygn. akt IV CKN 115/0; wyrok SN z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II CSK 68/10). Rażącą niewdzięczność musi cechować znaczne nasilenie złej woli skierowanej na wyrządzenie darczyńcy krzywdy szkody majątkowej. Czynami o rażącej niewdzięczności są: odmówienie pomocy w chorobie, odmowa pomocy osobom starszym, rozpowszechnianie uwłaczających informacji o darczyńcy, pobicia czy ciężkie znieważenia [B. Burian, Odwołanie darowizny jako sankcja rażącej niewdzięczności).

Zastanawiasz się nad odwołaniem darowizny, nie wiesz od czego zacząć i jak formalnie odebrać przedmiot darowizny? Potrzebujesz pomocy prawnika, opisz nam swój problem i zadaj pytania wypełniając formularz poniżej ▼▼▼.

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

porady prawne eporady24.pl

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

prawo-pracy.pl

prawo-mieszkaniowe.info

prawozus.pl