Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem majątku?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Finanse małżeńskie wobec rozwodu

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2015-10-20

Kupiliśmy z mężem działkę i wybudowaliśmy dom z pieniędzy pochodzących z majątku wspólnego, mojego majątku osobistego (kasa mieszkaniowa) oraz wspólnego kredytu. Następnie spora część kredytu została spłacona pieniędzmi z majątku osobistego męża (ze sprzedaży jego mieszkania). Wkład osobisty męża był większy niż mój. Rozwodzimy się i nie wiemy, jak wygląda podział naszych finansów, a konkretnie jak podzielić się domem? Czy jest on majątkiem wspólnym dzielonym na pół? Czy raczej dzielimy na pół tylko część, która pozostaje po odjęciu wkładów własnych? Jeśli odejmujemy wkład własny – czy odejmujemy tę samą kwotę, która została włożona, czy może liczymy procent wartości domu kiedyś i teraz?

Na początku należy zaznaczyć, że stosownie do art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.) – z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny).

Do majątku wspólnego należą w szczególności:

  1. pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
  2. dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,
  3. środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków,
  4. kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Zgodnie z art. 33 K.r.o. – do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,

2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,

3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,

4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,

5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,

6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,

7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,

8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,

9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,

10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Jeżeli więc działka, na której został wybudowany dom, wchodzi do majątku wspólnego, to zgodnie z zasadą, że wszystko co stale związane z gruntem dzieli los prawny tego gruntu – należy uznać, że dom również wchodzi do majątku wspólnego.

Kolejną jednak kwestią będzie rozliczenie się z nakładów pochodzących z majątków osobistych na majątek wspólny. Ustalając takie nakłady na majątek wspólny (każda ze stron takie nakłady będzie musiała udowodnić), sąd najpierw podzieli dom, a w kolejnym punkcie postanowienia ustali spłaty w określonej wysokości.

Zgodnie z art. 45 K.r.o.:

§ 1. Każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.

§ 2. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny.

§ 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dług jednego z małżonków został zaspokojony z majątku wspólnego.

Jeżeli więc w czasie trwania wspólności majątkowej dokonała Pani nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny (podobnie mąż), to po wykazaniu tych nakładów (ich wysokości) sąd zasądzi wzajemne spłaty.

Co do zasady sąd ustala nakłady w kwotach nominalnych. Jeżeli jednak od dokonania tych nakładów upłynął spory czas, który miał wpływ na wartość majątku wspólnego, to strona może wnieść o waloryzację nakładów na nieruchomość.

Waloryzacja nakładu z majątku odrębnego na majątek wspólny wiąże się z bardzo istotną zmianą wartości należącego do stron wspólnie do chwili podziału majątku prawa majątkowego. Znaczące zwiększenie się wartości tego prawa powinno w pierwszej kolejności przypadać obojgu małżonkom jako wspólnikom tego prawa. Żadne z nich nie miało bowiem wpływu na wzrost wartości tego prawa związany z czynnikami obiektywnymi, a zwłaszcza sytuacją na rynku nieruchomości.

Na tle stosowania art. 45 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ugruntował się w judykaturze pogląd, że nakłady (wydatki) z majątku osobistego na majątek wspólny należy rozliczyć w ten sposób, iż trzeba ustalić stosunek ułamkowy (procentowy) ich wartości do wartości nabywanego składnika majątkowego w chwili nabycia i tę relację „przenieść” na chwilę dokonywania podziału dorobku (zob. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 16.12.1980 r., sygn. akt III CZP 46/80, OSNCP 1981, nr 11, poz. 206, z dnia 17.04.1989 r., sygn. akt III CZP 31/89, „Biuletyn SN” 1989, nr 4, s. 12, oraz z dnia 05.10.1990 r., sygn. akt III CZP 55/90, OSNCP 1991, nr 4, poz. 48).

Taka waloryzacja jest dopuszczalna przy nakładzie pochodzącym z Pani majątku osobistego, gdyż był to nakład bezpośrednio na zakup nieruchomości. Nakład Pani męża polegał na spłaceniu wspólnego kredytu i moim zdaniem może on żądać jedynie kwoty nominalnej spłaconego kredytu, pochodzących z jego środków.

Oczywiście powyższe moje rozważania będą rozpatrywane w sądowym podziale majątku. Przy podziale notarialnym wzajemne rozliczenia są dowolne.

Na marginesie musze dodać, że mam wątpliwości, czy aby na pewno środki pochodzące z kasy mieszkaniowej będą stanowiły Pani majątek osobisty.

Wprawdzie orzecznictwo wypowiedziało się jedynie odnośnie książeczek mieszkaniowych, ale konstrukcja obu sposobów oszczędzania może być podobna.

Sąd Okręgowy w Białymstoku (sygn. II Ca 160/10) stwierdził, że kwestia, czy premia gwarancyjna wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków, czy nie, decydujące znaczenie ma data realizacji praw do premii. Jeżeli więc do likwidacji książeczki i wypłaty premii doszło w trakcie małżeństwa, to wypłacone pieniądze wchodzą w skład majątku wspólnego (jako dochód osobisty jednego ze współmałżonków).

Przy tym bez znaczenia jest to, że wkład na książeczce został zgromadzony jeszcze przed zawarciem związku. Sąd powołał się na art. 31 § 2 pkt 2 K.r.o. Traktowanie premii gwarancyjnej jako dochodu z majątku osobistego zdaniem sądu zgodne jest ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem praw płynących z książeczki mieszkaniowej. W tym wypadku chodzi o prawo do premii, którego realizacja ma służyć zwiększeniu środków przeznaczonych przez małżonków na wspólne zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych (sygn. II Ca 160/10).

Pogląd, że premia gwarancyjna, a także oczywiście odsetki od wkładu na książeczce mieszkaniowej uzyskane w trakcie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej wchodzą w skład majątku wspólnego, znajduje też oparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego (wyrok SN z 9 kwietnia 1997 r., sygn. III CKU 10/97).

Sąd będzie badał konstrukcję prawną kasy mieszkaniowej i oceni, do jakiego majątku te środki zakwalifikować.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Podobne tematy

Dom na kredyt przed zawarciem małżeństwa

Z mężem jesteśmy razem od 5 lat, ale ślub wzięliśmy w ubiegłym roku. Na trzy miesiące przed ślubem mąż kupił na kredyt dom z działką,...

Jak w razie rozwodu dokonać podziału domu?

Mamy z mężem rozdzielność majątkową. Budujemy dom – prace są na wykończeniu. Wybudowaliśmy go na działce, którą kupiliśmy na nas oboje za...

Zadośćuczynienie za pojazdy sprzedane lub darowane

W trakcie trwania małżeństwa mąż podarował koledze skuter bez mojej zgody. Po rozwodzie sam korzystał z naszego auta, później miał wypadek...

Dom po rozwodzie, czyli podział majątku

Żona chce po rozwodzie sprzedać dom, ja natomiast chcę go fizycznie podzielić na dwie odrębne nieruchomości. Co w takiej sytuacji, gdy ja się nie...

Podział majątku a kredyt hipoteczny

Jestem w trakcie rozwodu i przyszedł niełatwy moment podziału majątku. Nadmieniam, że mamy rozdzielność majątkową. Wzięliśmy dom w kredycie hipotecznym...

Współwłasność domu a zgoda na zamieszkanie w nim teściowej

Przed ślubem podpisaliśmy z mężem intercyzę, ale po ślubie wspólnie zakupiliśmy działkę i wybudowaliśmy dom (50/50). Czy mój mąż może bez...

Informowanie o rozdzielności majątkowej

Posiadam notarialną umowę rozdzielności majątkowej. Umowa została zawarta pół roku temu, a my jesteśmy małżeństwem od 12 lat. Od 8 lat mój mąż ma...

Podział majątku małżeństwa z długim stażem i znacznym majątkiem

Jesteśmy małżeństwem z długim stażem, przez cały ten czas mamy wspólność majątkową. Chcielibyśmy przeprowadzić podział majątku, być może...


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »