Dom wybudowany na działce małżonki - kto jest właścicielem?

Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2019-07-01

Mam pytanie odnośnie domu wybudowanego na działce małżonki. Żona miała działkę budowlaną jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego. Po ślubie wybudowaliśmy dom na tej działce. Pieniądze pochodziły z mojej pracy, gdyż żona zajmowała się dziećmi. Ostatnio dowiedziałem się od żony, że dom nie należy do mnie tylko do niej. Czy to prawda? Kto jest właścicielem? Czy tylko żona? Czy jest jakaś możliwość, abym stał się pełnoprawnym właścicielem domu i działki?

Może się Pan stać właścicielem jedynie w drodze umowy rozszerzającej wspólność ustawową między Państwem na przedmiotową nieruchomość. Poza tą sytuacją ma Pan roszczenie o rozliczenie nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty żony.

Przepisem regulującym ustalenie składu majątku wspólnego jest art. 567 K.p.c. W jego § 3 ustawodawca nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów postępowania o dziale spadku, które to z kolei odsyłają do odpowiedniego stosowania przepisów o zniesieniu współwłasności (art. 688 K.p.c.). Mając na uwadze to podwójne odesłanie w postępowaniu o podział majątku wspólnego małżonków sąd rozstrzyga o przynależności poszczególnych przedmiotów do dorobku, do oddzielnych mas majątkowych, o tym jakie wydatki i nakłady z majątku wspólnego na rzecz majątku osobistego – i odwrotnie – podlegają zwrotowi, o roszczeniach z tytułu posiadania rzeczy, pobranych pożytkach, długach i wierzytelnościach (tak: Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 19 maja 1989 r., III CZP 52/89, OSNC 1990/4-5/60).

Jest ugruntowaną zasadą, że przedmiotem podziału mogą być jedynie przedmioty majątkowe, które były objęte wspólnością ustawową małżeńską w chwili jej ustania i które nadal znajdują się w majątku małżonków (byłych małżonków), objęte ich współuprawnieniem w częściach ułamkowych. Rozliczeniu podlega więc całość stosunków majątkowych według stanu na dzień ustania wspólności ustawowej, natomiast podziałowi podlega stan czynny masy majątkowej w chwili dokonywania podziału (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2004 r., IV CSK 356/04, Lex nr 750006).

Trzeba również wskazać, że w postępowaniu o podział majątku wspólnego sąd rozstrzyga także o wzajemnych rozliczeniach byłych małżonków. Każdy z nich może korzystać ze zgromadzonych w okresie małżeństwa środków finansowych, jednak należy pamiętać, że rozliczeniu nie podlegają jedynie te, które zostały wydane na zaspokojenie usprawiedliwionych własnych potrzeb, do wykazania czego zobowiązana jest strona postępowania, która pieniądze zużyła – zgodnie z ogólną zasadą ciężaru dowodu obowiązującą w sprawach cywilnych (art. 6 K.c.). W wypadku wyzbycia się nieuzasadnionego i tym samym wyrządzenia drugiemu małżonkowi szkody, poszkodowanemu należy się odszkodowanie w wysokości połowy wartości wydatkowanych w sposób nieuzasadniony środków. Roszczenia z tego tytułu należy traktować analogicznie, jak roszczenia z tytułu zwrotu wydatków z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków (tak: Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 19 czerwca 2009 r., V CSK 485/08, LEX nr 537040).

Dalej wskazać należy, że na podstawie art. 45 K.r.o. można żądać zwrotu tylko równowartości poczynionych nakładów, zaś ich wartość ustala się, uwzględniając ich stan z chwili dokonania, a ceny z daty orzekania o zwrocie. Nigdy przedmiotem rozliczenia nie będzie wartość nominalna nakładu, tak jak tego żąda wnioskodawczyni. Może być bowiem tak, że zwrot nakładu w nominalnej wartości byłby nieproporcjonalnie niski do obecnej wartości rzeczy. W braku przepisu, który wskazywałby określony sposób ustalenia wartości danego prawa podlegającego rozliczeniu, to sąd winien, uwzględniając wszelkie okoliczności sprawy, samodzielnie przyjąć adekwatny miernik przeszacowania, ustalić wartość nakładu w chwili orzekania o jego zwrocie, nie zaś w chwili jego dokonywania.

Uchwałą z dnia 16 grudnia 1980 r. (III CZP 46/80, OSNC 1981/11/206) Sąd Najwyższy orzekł, że w sytuacji, gdy małżonkowie w czasie trwania wspólności ustawowej wspólnie zbudowali dom na gruncie wchodzącym w skład majątku odrębnego jednego z nich, wartość nakładów określa się w ten sposób, że najpierw ustala się ułamkowy udział nakładów małżonków w wartości domu według cen rynkowych z czasu jego budowy, a następnie oblicza się ten sam ułamkowy udział w wartości domu według cen rynkowych z chwili podziału majątku wspólnego.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Dom wybudowany na działce małżonki - kto jest właścicielem?


Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »