Kategoria: Dzieci

Decyzja rozwiedzionych małżonków bez angażowania sądu

Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 2016-02-22

Około 8 lat temu rozwiodłam się z byłym mężem, sąd orzekł miejsce pobytu dziecka przy ojcu. Obecnie sytuacja zmieniła się – mój były mąż ponownie się ożenił i zdaje się, że syn zaczął mu przeszkadzać i zaproponował abym, to ja wzięła syna do siebie. Czy można zmianę miejsca zamieszkania syna zmienić poza sądem, wskutek naszej zgodnej decyzji? Co w takim razie z alimentami – czy możemy również w tej kwestii oprzeć się na notarialnej deklaracji?

Jeśli matka dziecka nie ma ograniczonej władzy rodzicielskiej, nie ma potrzeby kierowania sprawy do sadu rodzinnego.

Urzeczywistniając zasadę równouprawnienia kobiety i mężczyzny oraz wszystkich dzieci, Kodeks rodzinny przyznaje obojgu rodzicom jednakowe prawa w zakresie sprawowania władzy rodzicielskiej, i to bez względu na to, czy rodzice są małżeństwem. Nie oznacza to, że uprawnienia każdego z rodziców składają się na całość władzy rodzicielskiej. Przeciwnie, każdemu z rodziców przysługuje pełnia władzy z wyjątkiem istotnych spraw dziecka, o których – stosownie do art. 97 § 2–  rozstrzygają rodzice wspólnie, a w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Przepis ten wiąże się z treścią art. 93 § 1, z którego wynika, że zasada przynależności władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom nie oznacza wspólnego jej przysługiwania, tj. aby akty wykonywania tej władzy rodzice mogli podejmować tylko razem. Art. 97 § 1 wyjaśnia, że w zasadzie każde z rodziców władzę rodzicielską wykonuje osobno. Ważny wyjątek od tej zasady, co należy podkreślić, wynika z § 2 stanowiącego, że o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie. Wprawdzie Kodeks rodzinny nie określa, jakie sprawy są istotne, jednakże orzecznictwo i doktryna zgodnie przyjmują, że należą do nich sprawy dotyczące miejsca pobytu dziecka, wyboru szkoły i przyszłego zawodu, leczenia, sposobu spędzenia wakacji (B. Dobrzański: Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 1975, s. 666 i A. Zieliński: Sądownictwo opiekuńcze w sprawach małoletnich, Warszawa 1975, s. 216).

Z orzecznictwa dotyczącego istotnych spraw dziecka na uwagę zasługują:

  1. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 1969 r. (sygn. akt III CZP 124/68), stwierdzająca, że „jeżeli w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa to z rodziców, które nie wytoczyło powództwa, odmawia zgody na pobranie od dziecka liczącego poniżej 13 lat krwi w celu przeprowadzenia odpowiedniego dowodu, sąd opiekuńczy może zarządzić pobranie krwi od dziecka tylko wtedy, gdy w okolicznościach sprawy dobro dziecka tego wymaga”;
  2. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1971 r. (sygn. akt III CZP 69/71), w której Sąd Najwyższy wyjaśnił, że „na wyjazd za granicę na pobyt stały małoletniego wraz z jednym z rodziców, któremu w wyroku rozwodowym powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej, potrzebne jest zezwolenie sądu opiekuńczego, jeżeli drugie z rodziców, któremu powierzono nadzór nad wychowywaniem dziecka, nie złożyło oświadczenia wyrażającego zgodę na wyjazd dziecka”;
  3. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego (zasada prawna) z dnia 16 kwietnia 1977 r. (sygn. akt III CZP 14/77, OSNCP 1977,), stwierdzająca, że „jeżeli w wyroku została wymieniona osoba uprawniona do odbioru alimentów zasądzonych na rzecz małoletniego, wypłata świadczeń alimentacyjnych następuje do rąk tej osoby; zmianę osoby uprawnionej do odbioru alimentów w imieniu małoletniego ustala się na podstawie odpowiedniego orzeczenia sądu opiekuńczego; w razie wątpliwości co do reprezentacji małoletniego organ egzekucyjny lub organ zobowiązany do wypłaty świadczeń zwraca się o wyjaśnienie do sądu opiekuńczego”;
  4. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 1985 r. (sygn. akt III CZP 26/85), zawierająca wyjaśnienie, że „określenie sposobu realizacji wierzytelności alimentacyjnych należących się dziecku od jednego z rodziców i dysponowania nimi przez drugie z rodziców w ramach przysługującej mu władzy rodzicielskiej należy do istotnych spraw dziecka, o których w razie braku porozumienia między rodzicami rozstrzyga sąd opiekuńczy na podstawie art. 97 § 2 k.r.o.”,
  5. postanowienie z dnia 6 czerwca 2000 r. (sygn. akt I CKN 786/98), w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że „rozstrzygnięcie sądu opiekuńczego w sprawie zmiany nazwiska dziecka w postępowaniu administracyjnym zastępujące zgodną wolę rodziców (art. 97 § 2 k.r.o.), oparte na przesłance jego dobra, nie narusza art. 7 i 8 Konwencji o prawach dziecka z dnia 20 listopada 1989 r. ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską dnia 30 września 1991 r. (Dz.U. Nr 120, poz. 526)”.

Powszechnie przyjmuje się, że zmiana miejsca zamieszkania dziecka wymaga zgody obojga rodziców, jeśli obojgu przysługuje władza rodzicielska, wystarczy, że oboje wyrażą zgodę na zmianę miejsca zamieszkania dziecka.

To samo dotyczy alimentów, wystarczy umowa alimentacyjna. Notarialna jest oczywiście pewniejsza, dodatkowo wystarczy aby ojciec dziecka poddał się dobrowolnej egzekucji – aby łatwiej było wyegzekwować należność w przypadku zwłoki w zapłacie alimentów.

Proszę pamiętać, aby uchylić wyrok o alimenty, które płaci Pani, bo mimo iż dziecko będzie u Pani, ojciec będzie mógł – z czystej złośliwości – podać Panią do komornika i to w majestacie prawa.

Reasumując – wystarczy umowa między Państwem co do zmiany miejsca zamieszkania dziecka i wysokości alimentów. Nic więcej.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>



Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »