Kategoria: Rozwód

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze rozwodem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czym się różni rozwód od separacji?

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2015-07-22

Jestem mężatką od ponad 20 lat, ale niestety od kilku lat nie jest to już małżeństwo tylko męczarnia. Mąż jest alkoholikiem, a na dodatek choruje na schizofrenię. Na co dzień jest bardzo trudny i uciążliwy ze względu na swój nałóg. Pomiędzy nami nie ma już pożycia od 2 lat. Mamy 19-letniego syna i to on namawia mnie do rozwodu, ponieważ widzi, jak się męczę. Nie wiem jednak, czy nie byłoby lepiej najpierw wystąpić o separację. Proszę mi wyjaśnić, czym się właściwie różni rozwód od separacji. Co będzie dla mnie lepsze? Wątpliwości budzi również nasz majątek. Nasz dom stoi na działce, którą wniosłam do małżeństwa, są też inne działki od moich rodziców, ale dobudowaliśmy część domu wspólnie po ślubie. Czy w takim wypadku dom i działki należą do mnie, czy są wspólne? Chciałabym, żeby mąż po rozwodzie wyprowadził się z domu, ale czy mam prawo tego żądać? Będę wdzięczna za wszelkie objaśnienia.

Tomasz Krupiński

»Wybrane opinie klientów

Po raz kolejny korzystam z porad na tym portalu. Jak zwykle jestem zadowolona. Cierpliwość i jeszcze raz cierpliwość do klienta. Pozdrawiam caly zespół.
Dorota
Odpowiedź fachowa, konkretna, na temat. Bez zbędnych prawniczych ozdobników trudnych do zrozumienia.
Urszula, 54 lata
Szybkość odpowiedzi i możliwość pytań dodatkowych
Bogumiła, 60 lat, Specjalista
Szybko i profesjonalnie
Ewa, 49 lat, Księgowa
Profesjonalnie, zrozumiale i szybko. 
Ryszard, inżynier, 80 lat
Fachowa i szybka pomoc, jeśli kiedykolwiek jeszcze będę miał konieczność skorzystania z porady prawnej na pewno skieruję się do serwisu eporady24 Już zdążyłem polecić eporady kilku znajomym.
Adrian
Odpowiedź bardzo mi pomogła. Była wnikliwa i wyczerpująca. 
Ewa
Bardzo dobrze rozwinięta odpowiedź na pytanie główne oraz dodatkowe. Dodatkowe informacje związane z prowadzoną sprawą wynikające z przepisów prawnych. 
Sławek
Szybkość, uprzejmość i precyzja merytoryczna odpowiedzi
Wojciech, 70 lat, Konsultant językowy
Dziękuję za bardzo szybką i wyczerpującą odpowiedź na moje pytanie, oraz na wątpliwości dodatkowe.Chętnie skorzystam ponownie w razie potrzeby. Można tu liczyć na pomoc prawną bez wychodzenia z domu. Polecam
Teresa
Dziękuję za wyjaśnienia. Szybko i wyczerpująco. Oczekiwania spełnione w 100%
Rafał
Szybko, sprawnie i cena ok
Joanna
Uzyskałem jasne i wyczerpujące odpowiedzi do pytania głównego jak i dodatkowego.
Sławomir
Jestem bardzo zadowolona z usługi. Odpowiedź wyczerpująca i bez zbędnego \"bełkotu\". Nie wychodząc z domu i nie tracąc czasu na umawianie się i dojazd otrzymałam poradę prawną.
Kasia, kasjer-dysponent, 30 lat
Rzetelna odpowiedź na pytanie w dość krótkim czasie z możliwością dopytywania nawet po kilku tygodniach - bardzo wygodna opcja. Polecam!
Karina, 45 lat
Bardzo dziękuję. Odpowiedź wystarczająca i rzeczowa.
Czesław
Bardzo szybko i profesjonalnie
Tomasz
Korzystam w waszych porad od lat i polecam każdemu, kto potrzebuje porady prawnej. Co najmniej 4 osoby korzystają z waszych porad z mojego polecenia.
Aleksandra
Uzyskałem wszystkie niezbędne mi informacje
Wiesław
Dziękuję za szybką i profesjonalną odpowiedź.
Renata
Szybkość odpowiedzi oraz wycena usługi
Mirosław, 65 lat, inzynier mechanik
Dziękuję bardzo. Odpowiedź była bardzo pomocna.
Ewka
Dziękuję za szybką, konkretną odpowiedź, bardzo mi pomogła.
Tomasz
Bardzo dziękuję za pisma i wyczerpujące odpowiedzi Panu Markowi Goli, bardzo mi pomógł, doradził i wszystko potoczyło się tak jak mówił. Po prostu majstersztyk. 
Marzena, działalność gospodarcza, 34 lata
Konkretne i bardzo fachowe porady.
Beata, 50 lat
Opinia rozczarowująca, jeśli chodzi o prawo, ale w myśl zasady \"nie zabijaj posłańca\" nie mogę mieć o to pretensji do osoby, która moją sprawa się zajęła. Rzetelnie i całkowicie wytłumaczone wszelkie tematy, jakie poruszyłem, tak więc wątpliwości, co do dalszych kroków nie mam. Szybkość odpowiedzi, a także szczegółowe wytłumaczenie sprawy są w pełni profesjonalne. Dziękuję
Patryk, 35 lat, Automatyk
Dziękuję za zrozumienie i profesjonalizm
Maria, 65 lat
Jesteście solidni i rzetelni.
Barbara, nauczyciel
Jestem bardzo zadowolona z kontaktu z prawnikiem z tej strony internetowej. Otrzymałam poradę fachowa, klarowna i mogłam zadawać dodatkowe pytania oraz załączać kopię dokumentów. Odpowiedzi otrzymywałam w szybkim czasie. Jest to już druga porada prawna z jakiej tutaj skorzystałam w ostatnim czasie. Wspaniale ułatwienie życia bez wizyty w kancelarii prawnej, szczególnie dla osób mieszkających poza Polska. dziękuję:)
Dorota, CAD Specialist, 58 lat
Witam serdecznie Bardzo dziękuję za przygotowanie pisma. Jestem bardzo zadowolona z jasnego zakomunikowania mojego problemu zaskoczyło mnie , że z takich szczątkowych moich informacji wyszło pismo oddające rzetelny obraz stanu faktycznego , a o to mi chodziło. Jak się sprawa potoczy poinformuję niezwłocznie. Życzę wszelkiej pomyślności. Pozdrawiam cały zespół a szczególnie prawnika, który przygotował pismo.
Ramona, informatyk, 32 lata

Na wstępie wyjaśnijmy zatem, jaka jest różnica pomiędzy rozwodem a separacją.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Kwestię rozwodu reguluje art. 56 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z tym przepisem:

„§ 1. Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód.

§ 2. Jednakże mimo zupełnego i trwałego rozkładu pożycia rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

§ 3. Rozwód nie jest również dopuszczalny, jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo że odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.”

Zatem musi nastąpić zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego. Przy czym zupełnego i trwałego rozkładu pożycia nie należy rozumieć w ten sposób, iż jest to stan, który nie może już ulec pogorszeniu (że stanowi on niejako „dno”).

Przyczyny rozkładu pożycia małżeńskiego można podzielić na trzy podstawowe grupy:

  1. zawinione (np. groźba skierowana pod adresem drugiego z małżonków, nieetyczne postępowanie, bezczynny tryb życia, nadużywanie alkoholu, narkomania, agresja, odmowa wzajemnej pomocy, poniżanie małżonka, zdrada małżeńska, niewłaściwy stosunek do dzieci, zły stosunek do rodziny małżonka),
  2. niezawinione (np. długotrwała, nieuleczalna choroba uniemożliwiająca albo w wysokim stopniu utrudniająca wykonywanie obowiązków małżeńskich, poważna choroba psychiczna, zasadnicza różnica charakterów, niedobór seksualny),
  3. mogące być uznane – w zależności od okoliczności – za zawinione lub niezawinione (np. bezpłodność, niewłaściwe zachowanie się rodziny współmałżonka, różnica światopoglądów, różnica stanowisk co do sposobu wychowywania dzieci, duża różnica wieku między małżonkami).

Następnie należy zwrócić uwagę na treść art. 61 zn. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który stanowi:

„§ 1. Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd orzekł separację.

§ 2. Jednakże mimo zupełnego rozkładu pożycia orzeczenie separacji nie jest dopuszczalne, jeżeli wskutek niej miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie separacji byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

§ 3. Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może orzec separację na podstawie zgodnego żądania małżonków.”

Rozkład pożycia musi być w przypadku separacji jedynie zupełny – nie musi charakteryzować się trwałością.

Generalnie łatwiej jest uzyskać sądowe orzeczenie separacji po krótkotrwałym rozstaniu małżonków. Jeżeli zaś między małżonkami zaistniały okoliczności świadczące o zupełnym i trwałym rozkładzie pożycia to lepiej od razu żądać rozwodu.

Skutki rozwodu i separacji są w zasadzie takie same, jednakże w przypadku separacji nie można ponownie wstąpić w związek małżeński. Innych różnic nie ma. Także w zakresie powstania rozdzielności majątkowej, orzeczenia sądu w tych sprawach wywołują taki sam skutek. W momencie orzeczenia rozwodu czy separacji powstaje między małżonkami rozdzielność majątkowa, która umożliwia następnie podział majątku wspólnego.

W sprawie o rozwód czy separację pozew składa jeden z małżonków – drugi jest w sprawie pozwanym.

Nie sposób określić czasu od złożenia pozwu do pierwszej rozprawy – odległości czasowe bywają różne w poszczególnych sądach. W większych miastach czeka się dłużej.

Oczywiście do orzeczenia rozwodu i separacji konieczna jest rozprawa i obecność obu stron. Ostatecznie, jeśli mąż się nie stawi, sąd może wydać wyrok zaoczny.

Nie jestem także w stanie powiedzieć, jak długo trwa sprawa o separację. Zależy to od indywidualnych okoliczności. Jeśli strony się na to zgadzają i nie ucierpi na tym dobro małoletnich, wspólnych dzieci, to sprawa taka nie trwa długo, a może zakończyć się nawet na pierwszym posiedzeniu.

Późniejsze postępowanie w sprawie o rozwód jest ułatwione, gdyż przy rozwodzie, tak jak przy separacji, wymagany jest zupełny rozkład pożycia małżeńskiego. Ten fakt zostanie już wykazany w trakcie orzekania o separacji. Zatem dodatkowo należy tylko wykazać, że ten rozkład jest trwały a nie przejściowy.

Jeżeli pozew o separację jest złożony przez jednego z małżonków to sąd bada przesłanki dopuszczalności orzeczenia separacji. Jeżeli stwierdzi, że separacja jest zasadna, orzeknie separację. Tak więc, jeżeli istnieją przesłanki dla orzeczenia separacji z punktu widzenia jednego z małżonków, to oczywiście należy składać taki pozew i nie będzie to miało żadnego wpływu na ustalenie winy rozkładu pożycia.

Przesłanki orzeczenia separacji są tożsame z przesłankami rozwiązania małżeństwa poprzez rozwód. Sąd może orzec o separacji małżonków w wypadku zupełnego rozkładu pożycia, czyli ustania między małżonkami więzi fizycznej, duchowej i gospodarczej.

Jak już wspominałem, w zakresie skutków prawnych i faktycznych separacja generalnie jest zbliżona do konsekwencji związanych z orzeczeniem rozwodu. Jednak istotna różnica przejawia się w tym, że orzeczenie separacji nie jest jednoznaczne z zakończeniem małżeństwa, trwa ono nadal i żaden z małżonków nie może wstąpić w nowy związek małżeński. Nadto między małżonkami istnieje nadal obowiązek wzajemnej pomocy, jeśli tego wymagają względy słuszności. Poprzez zwrot „względy słuszności” ustawodawca odsyła do norm społecznych, powszechnie akceptowanych przez społeczeństwo.

Separacja może zostać w każdej chwili zniesiona. Poza tym małżonek – mimo orzeczenia separacji – nie ma możliwości powrotu do poprzedniego nazwiska, tak jak jest to po rozwodzie. Tym samym małżonek, który zmienił nazwisko w związku z zamążpójściem, czy też ożenkiem, nie ma możliwości powrotu do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa.

Pozostałe skutki separacji są zbieżne ze skutkami uzyskania wyroku rozwodowego.

Przede wszystkim między małżonkami nie istnieje już obowiązek dochowania wierności, wspólnego pożycia czy współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli.

Małżonek, który znalazł się w niedostatku i nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, może żądać od drugiego małżonka świadczenia alimentacyjnego w zakresie odpowiadającym jego usprawiedliwionym potrzebom oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego (tzw. zwykły obowiązek alimentacyjny).

W przypadku separacji aktualny pozostaje także tzw. rozszerzony obowiązek alimentacyjny małżonka wyłącznie winnego rozkładu pożycia, bo nadmieńmy, że sąd – orzekając separację – zajmuje się również kwestią winy za rozkład pożycia.

Mianowicie, w przypadku gdy orzeczona separacja pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, może on żądać alimentów na siebie od małżonka wyłącznie winnego rozkładu pożycia, nawet jeśli nie znajduje się w niedostatku. Dlatego też w przypadku, gdy jeden z małżonków jest ewidentnie winny rozkładu pożycia, małżonek niewinny może mieć interes w tym, by nie godzić się na orzekanie separacji bez ustalania winy. Przy ocenie, czy jednemu z małżonków przysługuje w stosunku do drugiego prawo żądania dostarczenia mu środków utrzymania, miarodajne jest wyłącznie orzeczenie o winie w wyroku. Jeżeli natomiast sąd zaniecha orzekania o winie, ze względu na zgodne żądanie małżonków, uważa się, iż żadne z zainteresowanych nie ponosi winy za rozkład pożycia i w związku z tym rozszerzony obowiązek alimentacyjny nie znajdzie w tych przypadkach zastosowania.

Małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia nigdy nie może żądać dostarczenia mu od małżonka niewinnego środków utrzymania, nawet gdyby znalazł się on w trudnej sytuacji majątkowej (w niedostatku).

Kolejną konsekwencją orzeczenia separacji jest powstanie rozdzielności majątkowej między małżonkami z chwilą uprawomocnienia się tego orzeczenia, oczywiście pod warunkiem, iż małżonkowie wcześniej już nie wyłączyli swojej wspólności majątkowej.

Jeśli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, w wyroku sąd musi orzec także o sposobie korzystania z niego, mając na względzie przede wszystkim potrzeby dzieci i małżonka, któremu powierza wykonywanie władzy rodzicielskiej.

Małżonkowie pozostający w separacji w razie śmierci nie mogą wzajemnie dziedziczyć po sobie. Oczywiście dotyczy to tylko dziedziczenia ustawowego. W testamencie oczywiście każdy z małżonków może powołać do dziedziczenia drugiego z nich, jeśli takowa jest jego wola.

Natomiast na skutek separacji nie ustaje stosunek powinowactwa, czyli stosunek prawnorodzinny nawiązany między jednym małżonkiem a krewnymi małżonka drugiego. Tym samym, mimo separacji, rodzice jednego z małżonków pozostają teściami drugiego z nich i odwrotnie.

W Pani przypadku powinna Pani mimo wszystko wnosić o orzeczenie rozwodu lub separacji z wyłącznej winy Pani męża, powołując się na jego alkoholizm i związane z tym naganne zachowanie. Nie wiem jednak, jak sąd podejdzie do jego choroby psychicznej, gdyż jest to okoliczność niezależna od zachowania Pani męża. Zgodnie z art. 57 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

„§ 1. Orzekając rozwód sąd orzeka także, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia.

§ 2. Jednakże na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie. W tym wypadku następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy”.

Sądy różnie podchodzą do chorób psychicznych współmałżonków. Generalnie jednak choroba psychiczna małżonka nie wyklucza przypisania mu winy trwałego i zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego (wyrok SN z 5 stycznia 2001 r., V CKN 915/00, LexPolonica nr 350400, OSP 2001, nr 6, poz. 92 z glosą aprobującą J. Gajdy). Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że przy przyjęciu [...] założenia, zgodnie z którym wina rozkładu pożycia może przybrać postać analogiczną jak w prawie zobowiązań, niezbędne staje się odniesienie do kwestii niemożliwości przypisania winy określonej osobie. Wskazuje się, że przypisanie winy nie jest możliwe, jeżeli mamy do czynienia z wyłączeniem bezprawności działania (obrona konieczna – art. 423 K.c.; stan wyższej konieczności – art. 424 K.c.). Winy nie można także przypisać osobie, która z jakichkolwiek powodów znajduje się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli (art. 425 § 1 K.c.). Możliwe jest natomiast przypisanie winy w doprowadzeniu się przez określony podmiot do stanu wyłączającego możliwość świadomego albo swobodnego podjęcia decyzji i wyrażenia woli; w takiej sytuacji ustawa nie wyłącza odpowiedzialności odszkodowawczej (art. 425 § 2 K.c.).

Wydaje się, że rzadko (jeżeli w ogóle) wystąpią okoliczności wyłączające bezprawność działania małżonka. Należy natomiast brać pod uwagę stan psychiczny małżonka, w stosunku do którego postawiony został zarzut zawinienia rozkładu pożycia. Przypisanie małżonkowi winy rozkładu pożycia nie będzie więc możliwe, jeżeli działanie lub zaniechanie następuje w stanie niepoczytalności, czy choćby przemijającego zakłócenia czynności psychicznych.

Choroba psychiczna małżonka nie może wykluczyć przypisania mu winy rozkładu pożycia małżeńskiego. Zależy to jednak od rodzaju choroby, a także od tego, czy przyczyną rozkładu pożycia było jedno konkretne zdarzenie (np. fakt zdrady), czy też występuje wiele przyczyn rozłożonych w czasie. Doświadczenie życiowe wskazuje, że do trwałego i zupełnego rozkładu pożycia małżonków rzadko dochodzi na skutek pojedynczego zdarzenia. Zwykle współwystępuje wiele przyczyn w dłuższym okresie. Przypisanie w takiej sytuacji winy rozkładu pożycia małżonkowi cierpiącemu na chorobę psychiczną będzie zależało od okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim od rodzaju występującej choroby.

Należy mieć na uwadze, że pewne typy chorób psychicznych mają przebieg przewlekły, trwają latami (jak np. zespoły paranoiczne). W innych natomiast występują okresy choroby naprzemiennie z okresami remisji, w których chory może działać z pełnym rozeznaniem. W tej ostatniej sytuacji nie jest wykluczone poddanie ocenie zachowania się małżonka chorego. Jeżeli bowiem w okresach remisji chory odmawia leczenia lub utrudnia kontynuowanie podjętego wcześniej leczenia, a jego postawa stanowi jedną z przyczyn (tym bardziej jedyną) rozkładu pożycia małżeńskiego, nie ma przeszkód, aby małżonkowi takiemu przypisać współwinę (lub nawet wyłączną winę w szczególnych sytuacjach) zaistniałego rozkładu.

Jak z powyższego wynika, w zależności od okoliczności, jest możliwe przypisanie winy również choremu na schizofrenię, tym bardzie że dochodzi do tego również choroba alkoholowa.

Podział majątku to już inna kwestia i odrębna sprawa sądowa.

Z Pani relacji wynika, że przed zawarciem małżeństwa była Pani właścicielem domu z działkami. Dopiero w trakcie małżeństwa (trwania wspólności majątkowej) dobudowała Pani z mężem część domu wspólnie. W związku z powyższym dom i działki należą do Pani i stanowią Pani majątek osobisty, natomiast Pani mąż będzie mógł żądać zwrotu połowy nakładów na dom dokonanych już w trakcie trwania małżeństwa.

Powyższe ma miejsce, jeżeli oczywiście w trakcie trwania małżeństwa nie dokonywała Pani żadnych darowizn swojego majątku na męża. Najlepiej to sprawdzić w księgach wieczystych wskazanych przez Panią nieruchomości.

Kwestie przynależności przedmiotów majątkowych do majątków osobistych bądź wspólnego małżonków są uregulowane również w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Stosownie do art. 31 § 1 K.r.o. – z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny).

Do majątku wspólnego należą w szczególności:

  1. pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
  2. dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,
  3. środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków,
  4. kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Zgodnie z art. 33 tej ustawy – do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

  1. przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,
  2. przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,
  3. prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,
  4. przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,
  5. prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,
  6. przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,
  7. wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,
  8. przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,
  9. prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,
  10. przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Podział majątku może być przeprowadzony w drodze umowy (w Pani przypadku przed notariuszem), jeżeli istnieje zgoda byłych małżonków co do podziału. Jeżeli nie ma zgody – jedynym sposobem na dokonanie podziału majątku jest droga postępowania sądowego.

W postępowaniu takim, sąd rozstrzygnie, które przedmioty majątkowe należały do majątku osobistego małżonków, a które wchodzą w skład majątku wspólnego, a ponadto, w razie potrzeby orzeknie o odpowiednich spłatach i dopłatach między byłymi małżonkami.

Do podziału majątku wspólnego małżonków mają zastosowanie przepisy art. 43 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z takim żądaniem tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji. Zaś przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.

Na podstawie powyższego artykułu, należy stwierdzić, iż wyjątkiem od zasady równych udziałów małżonków w majątku wspólnym jest możliwość ustalenia innej wielkości tych udziałów, tj. nierównych udziałów.

Warunkiem ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym jest łączne spełnienie dwóch przesłanek:

  1. istnienie ważnych powodów i
  2. przyczynienie się małżonków do powstania majątku wspólnego w różnym stopniu.

Ustawa nie definiuje pojęcia „ważne powody”. Ogólnie mówiąc, rozumie się przez nie takie okoliczności, które oceniane z punktu widzenia zasad współżycia społecznego przemawiają za nieprzyznaniem jednemu z małżonków korzyści z majątku wspólnego w takim zakresie, w jakim nie przyczynił się on do powstania tego majątku. Przy ocenie istnienia „ważnych powodów”, w rozumieniu art. 43 § 2, należy mieć na względzie całokształt postępowania małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej w zakresie wykonywania ciążących na nich obowiązków względem rodziny, którą przez swój związek założyli (postanowienie SN z 5 października 1974 r., III CRN 190/74, LexPolonica nr 322056).

Ważnym powodem ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym może być długotrwała separacja faktyczna małżonków, zwłaszcza przez nich uzgodniona lub akceptowana, podczas której każde z nich gospodarowało samodzielnie i dorobiło się niejako „na własny rachunek. O istnieniu ważnych powodów nie przesądza obciążająca jedno z małżonków wina rozkładu pożycia małżeńskiego, stwierdzona w wyroku rozwodowym lub orzekającym separację, ani ustalenie w wyroku unieważniającym małżeństwo, że jedno z małżonków zawarło je w złej wierze. Nawet o istnieniu ważnych powodów nie świadczy okoliczność, że jedno z małżonków nie przyczyniło się do powstania majątku wspólnego z powodów niezawinionych, niezależnych od niego albo z innych usprawiedliwionych względów, np. gdy z powodu choroby lub bezrobocia nie miało możliwości uzyskania zatrudnienia albo gdy pobierało naukę w celu osiągnięcia kwalifikacji zawodowych.

W Pani przypadku brak jednak podstaw do żądania nierównych udziałów, a przynajmniej o takich Pani nie wspomina.

Ponadto we wniosku o podział majątku można żądać według art. 45 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, aby każdy z małżonków zwrócił wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dług jednego z małżonków został zaspokojony z majątku wspólnego.

Powyższy artykuł będzie miał zastosowanie w Pani sprawie, gdyż, jak już wspominałem, doszło do wybudowania na nieruchomości stanowiącej Pani majątek osobisty części domu już w trakcie trwania małżeństwa, ze środków wspólnych. Wobec tego Pani mąż będzie mógł żądać zwrotu połowy tych nakładów.

Wartość rynkową przedmiotów majątkowych określacie Państwo samodzielnie, jednak jeżeli nie będzie w tym zakresie zgody, to w sprawie sądowej sąd powoła biegłego.

Zgodnie z art. 566 Kodeksu postępowania cywilnego, w sprawie o podział majątku wspólnego rozstrzyga sąd miejsca położenia majątku, a jeżeli jeden z małżonków zmarł – sąd spadku. Właściwy do rozpoznania wniosku jest sąd rejonowy.

We wniosku o podział majątku należy dokładnie określić składniki majątku, podlegające podziałowi oraz przedstawić dowody prawa własności. Przede wszystkim do wniosku należy dołączyć odpis z księgi wieczystej, jeżeli w skład majątku wchodzi nieruchomość.

W przypadku rzeczy ruchomych sądy w zasadzie nie wymagają specjalnych dokumentów. Jeżeli jednak dojdzie do sporu między małżonkami, konieczne będzie przedstawienie dowodów na poparcie swoich racji. Bardzo popularnym środkiem dowodowym jest przesłuchanie świadków, wskazanych przez małżonków.

Wniosek powinien zawierać:

  • oznaczenie sądu, do którego jest skierowany, dane osobowe uczestników, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników,
  • formułkę „Wniosek o podział majątku wspólnego”,
  • określenie wartości majątku podlegającego podziałowi,
  • przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie oraz przedstawienie dowodów na poparcie tych okoliczności,
  • podpis wnioskodawcy albo jego przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika,
  • załączniki.

Wraz z wnioskiem o podział majątku należy sądowi przedstawić dokument, który potwierdza ustanie wspólności majątkowej, np. wyrok rozwodowy, małżeńską umowę majątkową (w formie notarialnej), wyrok sądu ustanawiający rozdzielność majątkową w trakcie małżeństwa.

Skład i wartość majątku ulegającego podziałowi ustala sąd. Skład majątku ustala się według stanu na dzień ustania wspólności majątkowej, zaś jego wartość według cen rynkowych z daty podziału.

Jak już wspominałem, jeśli między małżonkami istnieje rozbieżność, co do wartości majątku, niezbędne może się okazać powołanie biegłego. Dotyczy to głównie wyceny nieruchomości. Za opinie sporządzoną przez biegłego płacą małżonkowie.

Podejmując decyzję o sądowym podziale majątku, małżonkowie powinni liczyć się z następującymi kosztami:

  • opłata sądowa,
  • wynagrodzenie biegłego,
  • koszty apelacji (w razie niekorzystnego rozstrzygnięcia sprawy).

Opłatę sądową od wniosku o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej pobiera się w wysokości stałej w kwocie 1000 zł. Jeżeli zaś wniosek zawiera zgodny projekt podziału tego majątku, opłata stała wynosi 300 zł.

Koszty wynagrodzenia biegłego mogą wahać się od kilkuset do nawet kilku tysięcy złotych (szczególnie, jeśli pojawią się spory między małżonkami i trzeba będzie powołać kilku biegłych).

W postępowaniu o podział majątku, każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Regulują to odpowiednie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego.

Kwestie podziału majątku powinna Pani dokładnie przemyśleć, gdyż po jego przeprowadzeniu, ponowny podział będzie już niemożliwy.

Podział u notariusza jest szybszy, ale i droższy, podział przed sądem nawet zgodny jest dłuższy, ale znacznie tańszy (chyba że nie ma zgody co do podziału).

Opłata przed sądem, jak już wspominałem, to 1000 zł i jest to opłata stała, zaś opłata przed notariuszem jest przedstawiona „widełkowo” i zależy od wartości dzielonego majątku. Maksymalna stawka wynagrodzenia notariusza wynosi (od wartości majątku):

  • do 3000 zł – 100 zł;
  • powyżej 3000 zł do 10 000 zł – 100 zł + 3 proc. od nadwyżki powyżej 3000 zł,
  • powyżej 10 000 zł do 30 000 zł – 310 zł + 2 proc. od nadwyżki powyżej 10 000 zł,
  • powyżej 30 000 zł do 60 000 zł – 710 zł + 1 proc. od nadwyżki powyżej 30 000 zł,
  • powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł – 1010 zł + 0,5 proc. od nadwyżki powyżej 60 000 zł,
  • powyżej 1 000 000 zł - 5 710 zł + 0,25 proc. od nadwyżki ponad 1 000 000 zł, nie więcej jednak niż sześciokrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w poprzednim roku.

Do taksy trzeba doliczyć 23% VAT.

Sąd dokona podziału prawdopodobnie poprzez przyznanie nieruchomości w całości Pani (faktycznie i tak Pani jest właścicielem całości, w związku z tym, że budynki są wybudowane na Pani gruncie) ze spłatą Pani męża.

Reasumując, w Pani przypadku zachodzą przesłanki do orzeczenia zarówno rozwodu jak i separacji. Można również spróbować wnosić o orzeczenie o winie Pani męża. Potem można przeprowadzić podział majątku wspólnego, a po takim podziale będzie mogła Pani wnosić o ewentualną eksmisję męża.

Na marginesie dodam, że powinna Pani skorzystać z pomocy fachowego pełnomocnika, a to ze względu na przede wszystkim sporej wartości majątek przeznaczony do podziału oraz informuję, że nasz serwis świadczy usługi sporządzania profesjonalnych pism procesowych oraz reprezentuje klientów w sądach.

Decyzja należy do Pani.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze rozwodem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Rozwód z obywatelem Izraela


Niecałe 25 lat temu zawarłam związek z obywatelem Izraela. Od 20 lat nie mamy kontaktu, a ja mieszkam w Polsce. Obecnie chciałabym wziąć z nim rozwód. Związek został zalegalizowany w kraju. Co teraz zrobić, skoro nic o nim nie wiem?

Rozwód bez orzekania o winie i bez pozwanego


Z mężem nie żyjemy już od 4 lat. Mąż mieszka za granicą, ale nadal ma meldunek w Polsce. Od dwóch lat mamy rozdzielność majątkową, nie posiadamy dzieci ani nic, co by nas łączyło. Prowadzimy odrębne życie, a nasze małżeństwo ma tylko charakter formalny. Prosiłabym o poradę, jak sformułować pozew o rozwód bez orzekania o winie, tak aby ten rozwód uzyskać na jednej rozprawie i bez obecności pozwanego. Chodzi o to, że ze względu na charakter pracy męża jego stawiennictwo jest utrudnione, a może nawet niemożliwe. Czy on mógłby napisać również jakieś pismo, że zgadza się na rozwód, ale nie może przybyć na rozprawę i czy jego ewentualne niestawiennictwo przedłużyłoby proces rozwodowy?

Żądania małżonka przy rozwodzie


Złożyłam pozew o rozwód za porozumieniem stron, ale mąż chce orzeczenia mojej winy (która faktycznie zaistniała). Ma jednak duże żądania, chce zwrotu pieniędzy za remont mieszkania komunalnego, którego najemcą jest mój tata (a w którym mieszkaliśmy). Obawiam się też, że zażąda alimentów, pracuje na czarno, ja na umowę (zarabiam 1600 zł). Przy wyprowadzce mąż zabrał większość rzeczy z mieszkania, w tym AGD od mojej mamy (np. pralkę). Wiem, że włamał się na moje konta z portali społecznościowych – czy dowody w formie wydruku moich rozmów sąd weźmie pod uwagę na rozprawie?

Zdrada za granicą


Rok temu moja żona wyjechała do pracy do Danii. Nasz kontakt prawie się zerwał, choć codziennie próbuję do niej dzwonić. Jeśli odbiera, twierdzi, że jest z nowym partnerem albo wręcz że uprawia z nim seks. Nie widzę szans na kontynuowanie małżeństwa. Czy zdrada za granicą jest dla sądu powodem do rozwodu?

Co zrobić, aby sąd nie orzekł rozwodu?


Mąż 3 lata temu złożył pozew o rozwód, w którym przyznał się do zdrady. Wniosłam o oddalenie pozwu, gdyż nadal go kocham i nie ma trwałego rozpadu małżeństwa. Na pół roku mąż zawiesił rozwód. Teraz czeka nas rozprawa. Chcę napisać pismo do sądu, w którym wybaczę mężowi zdradę. Liczę tym samym na oddalenie pozwu. Czy to słuszna droga? Co zrobić, aby sąd nie orzekł rozwodu?

Rozwód w Anglii czy w Polsce?


Mieszkam i pracuję w Anglii od wielu lat i przez ten czas nie kontaktowałam się z mężem, który mieszka w Polsce. Mamy wspólne mieszkanie w Polsce, w którym mieszka mój mąż. Chcę się rozwieść. Gdzie będzie przeprowadzona sprawa rozwodowa i sprawa o podział majątku – w Anglii czy w Polsce? Jeśli w Polsce, to czy muszę przyjechać na rozprawę?

Rozwód z orzeczeniem o winie, alimenty dla żony, podział majątku


Po 8 latach małżeństwa chcę się rozwieść, dzieci nie mamy. Będę wnosić o rozwód z wyłącznej winy męża. Chciałabym się dowiedzieć, jakie są szanse na uzyskanie alimentów od męża i jak będzie wyglądał podział majątku. Posiadamy dom w kredycie, dwa samochody, nowe, kosztowne wyposażenie domu. Małżonek poinformował mnie, że mam sobie szukać mieszkania, on się zajmie przepisaniem kredytu tylko na siebie. Zostanę też wykreślona z księgi wieczystej, czy powinnam się na to zgodzić,? Dodam, że znaczna część pieniędzy na wyposażenie domu pochodzi ze sprzedaży mieszkania męża, które było jego własnością przed ślubem. Mąż bardzo dobrze zarabia, a moja sytuacja jest niepewna, obecnie przebywam na zwolnieniu lekarskim, bo cierpię na depresję. Czy mam szanse na alimenty od męża i na co mogę liczyć przy podziale majątku?

Zawieszenie postępowania – sprawa o rozwód


Mąż złożył pozew rozwodowy bez orzekania o winie, ja wysłałam odpowiedź na ten pozew, że zgadzam się na rozwód. Czy możemy złożyć wniosek o zawieszenie postępowania rozwodowego?




Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika » wizytówka Zadaj pytanie »