Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem majątku?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy przy rozwodzie z orzeczeniem o winie żona traci prawo do nieruchomości?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2019-09-13

W moim małżeństwie doszło do zdrady – mam na to dowody w postaci zdjęć i świadków. Problem polega na tym, że posiadamy nowo wybudowany dom, na który został wzięty kredyt na nas oboje. Działka, na której stoi dom należy tylko do mnie, gdyż otrzymałem ją w darowiźnie od rodziców. Chciałbym zatrzymać dom i sam spłacać kredyt. Jak to się ma do obecnej sytuacji? Czy przy rozwodzie z orzeczeniem o winie żona traci prawo do nieruchomości?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Czy przy rozwodzie z orzeczeniem o winie żona traci prawo do nieruchomości?

Kwestia orzeczenia o winie nie ma żadnego wpływu na podział majątku. Są to dwie odrębne sprawy, nie związane ze sobą.

Z Pana pytania wynika, że nieruchomość zabudowana domem mieszkalnym stanowi składnik Pana majątku osobistego. Wynika to z tego, iż nieruchomość, na której zbudowano dom nabył Pan w drodze darowizny.

Stosownie do art. 33 pkt 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej K.r.o.), do majątku osobistego każdego z małżonków należą przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił.

W prawie cywilnym obowiązuje zasada superficies solo cedit. Zgodnie z tą zasadą to co trwale związane z gruntem przypada właścicielowi gruntu. Tak więc dom niezależnie od tego z jakich środków i przez kogo został wybudowany, należy tak, jak cała nieruchomość (grunt) do Pana – zawsze stanowiła ona i nadal stanowi Pana majątek osobisty. To, że dom na nieruchomości należącej do Pana został zbudowany w czasie trwania małżeństwa (i w czasie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej, ponieważ nie macie Państwo rozdzielności majątkowej) nie powoduje, że nieruchomość ta weszła w skład majątku wspólnego małżeńskiego.

Nie może być takiej sytuacji, że własność gruntu wchodzi w skład majątku osobistego, a własność domu wchodzi do majątku wspólnego małżeńskiego.

Jako że środki na budowę domu nie pochodziły z Pana majątku osobistego, ale z majątku wspólnego małżeńskiego (dom zbudowano w czasie trwania małżeństwa i wspólności małżeńskiej majątkowej ze wspólnych środków) to może Pana żona żądać zwrotu nakładów i wydatków jakie zostały poczynione z majątku wspólnego małżeńskiego na Pana majątek osobisty. Może ona żądać zapłaty części wartości nakładów poczynionych z majątku wspólnego małżeńskiego na nieruchomość wchodzącą w skład Pana majątku osobistego, w wysokości odpowiadającej wielkości jej udziału w majątku wspólnym.

Tu należy wskazać, iż przepis art. 43 § 1 K.r.o. wprowadza domniemanie prawne, zgodnie z którym oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.

Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z takim żądaniem tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji (art. 43 § 2 K.r.o.).

Stosownie do przepisu art. 43 § 3 K.r.o., przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.

Możliwość żądania zwrotu nakładów z majątku wspólnego małżeńskiego na majątek osobisty małżonka wynika z art. 45 § 1 K.r.o., stosownie do którego, każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.

Jak wskazuje § 2 art. 45 K.r.o., zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny.

Stosownie do art. 316 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej K.p.c.), przy dokonywaniu rozliczeń między małżonkami wartość wydatków i nakładów ustala się na podstawie stanu z chwili ich poczynienia i cen rynkowych z chwili orzekania w tym przedmiocie, a więc z chwili wydania orzeczenia o podziale majątku (o zwrocie części nakładów).

W chwili obecnej może Pana żona żądać wyłącznie zwrotu nakładów stosownie do przepisu art. 45 K.r.o. Jak wskazano powyższej zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny.

Zaznaczę jeszcze, że Pana żona może domagać się przeniesienia własności udziału w nieruchomości stanowiącej składnik majątku osobistego jednego z małżonków na rzecz drugiego. W sytuacji kiedy małżonkowie wspólnie dokonali budowy na tej nieruchomości domu jest to dopuszczalne przez orzecznictwo sądowe.

Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna i Administracyjna z dnia 11 marca 1985 r., sygn. akt. III CZP 7/85 (OSNCP 1985/11 poz. 170) wskazuje, iż małżonek, który wspólnie ze swym współmałżonkiem dokonał budowy na gruncie stanowiącym majątek odrębny tego współmałżonka, może w postępowaniu o podział majątku dorobkowego – na podstawie art. 231 K.c. żądać przeniesienia własności udziału w tej nieruchomości na swoją rzecz.

Również w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 15 grudnia 1969 r., sygn. akt. III CZP 12/69 (OSNCP 1970/3 poz. 39), stanowiącej wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawach o dział spadku obejmującego gospodarstwo rolne Sąd Najwyższy dopuścił, co do zasady możliwość orzekania w postępowaniu o dział spadku o roszczeniach z art. 231 § 1 K.c.

Sąd Najwyższy stwierdził w tej uchwale, że jeżeli nakłady poczynione na spadek, o których sąd rozstrzyga w postępowaniu działowym (art. 686 K.p.c.), polegają na wzniesieniu przez spadkobiercę budynku o wartości znacznie przekraczającej wartość zajętej na ten cel działki, to spadkobiercy temu może przysługiwać w stosunku do pozostałych spadkobierców roszczenie przewidziane w art. 231 § 1 K.c. Roszczenie takie podlega – jako roszczenie z tytułu nakładów – ogólnej dyspozycji art. 618 § 2 w związku z art. 688 K.p.c. Wyrażona w powołanych wyżej wytycznych zasada ma zastosowanie w postępowaniu o podział majątku dorobkowego, jako że w postępowaniu tym stosuje się odpowiednio przepisy o dziale spadku (art. 46 K.r.o. i art. 567 § 3 K.p.c.).

W uzasadnieniu Uchwały Sądu Najwyższego – Izba Cywilna i Administracyjna z dnia 18 stycznia 1982 r., sygn. akt. III CZP 54/81 możemy przeczytać: „…jeżeli jednak wzniesienie budynków nastąpiło ze środków uzasadniających zaliczenie ich do majątku wspólnego obojga małżonków, to z punktu widzenia art. 45 KRO budynek ten należy traktować jako nakład z majątku wspólnego stron na nieruchomość stanowiącą odrębny majątek powódki. Według ogólnej reguły art. 32 KRO nakłady z majątku wspólnego dokonane na cudzą rzecz stanowią składnik majątku wspólnego niezależnie od tego, czy ta cudza rzecz jest własnością osoby trzeciej, czy też własnością jednego z małżonków jako przedmiot jego odrębnego majątku.

W razie ustania ustroju ustawowego, co ma miejsce w szczególności w wypadku orzeczenia rozwodu małżonków, wspomniany nakład, tak jak wszelkie inne składniki majątku wspólnego, wlicza się do masy majątkowej objętej podziałem. Swoistość nakładu w postaci wzniesienia budynku ze środków należących do majątku wspólnego na nieruchomości, która nie wchodzi w skład tego majątku, polega jednak na tym, że do majątku wspólnego, a tym samym do majątku objętego podziałem, nie wchodzi budynek jako odrębny przedmiot majątkowy, lecz wierzytelność pieniężna stanowiąca równowartość dokonanego w tej postaci nakładu.

W wypadku gdy taki nakład z majątku wspólnego został dokonany na nieruchomość stanowiącą odrębną własność jednego z małżonków, rozliczenie z tego nakładu jako składnika majątku wspólnego w postępowaniu o podział tego majątku może nastąpić – stosownie do okoliczności – bądź przez zasądzenie na rzecz drugiego małżonka kwoty odpowiadającej części wartości nakładu stosownie do przysługującego mu udziału w majątku wspólnym, bądź też przez przyznanie mu innych przedmiotów z majątku wspólnego odpowiadających wartościowo tej kwocie. Nie jest również wyłączona możliwość rozstrzygnięcia w postępowaniu o podział majątku wspólnego ewentualnego wniosku tego drugiego małżonka o wykup części nieruchomości zajętej pod budynek wzniesiony kosztem majątku wspólnego, odpowiadającej jego udziałowi w majątku wspólnym, jeżeli nie przeciwstawiają się temu zasady współżycia społecznego, spełniające szczególnie doniosłą rolę w prawie rodzinnym jako jeden z czynników ochrony rodziny, również rodziny uszczuplonej w wyniku orzeczonego rozwodu.”

Uwzględniając orzecznictwo sądowe, należy przyjąć, że w postępowaniu o podział majątku dorobkowego mogą być rozważane następujące żądania Pana małżonki, która wspólnie z Panem dokonała budowy na gruncie stanowiącym Pana majątek odrębny:

  1. żądanie zasądzenia na jej rzecz stosownej kwoty pieniężnej, odpowiadającej części wartości nakładu stosownie do przysługującego jej udziału w majątku wspólnym,
  2. żądanie przyznania Pana żonie innych przedmiotów odpowiadających wartościowo tej kwocie,
  3. żądanie przeniesienia własności udziału w nieruchomości Pana na jej rzecz.

Dwa pierwsze żądania (1 i 2) znajdą podstawę prawną w przepisie art. 45 K.r.o., natomiast żądanie trzecie (3) w przepisie art. 231 § 1 K.c.

Co się tyczy kredytu to rozwód nie ma tu żadnego znaczenia dla banku. Nawet po rozwodzie i ewentualnym podziale majątku będzie Państwo nadal zobowiązani płacić kredyt hipoteczny wspólnie. Sąd nie może zasądzić spłaty kredytu tylko na jednego małżonka. Może to zrobić tylko bank poprzez aneks do umowy lub jej renegocjację. Dlatego po rozwodzie musicie Państwo wystąpić do banku o zgodę, np. na przeniesienie kredytu tylko na jedno z Państwa. Bank po zbadaniu zdolności kredytowej tej osoby albo się na to zgodzi, albo nie i nadal będziecie musieli Państwo spłacać kredyt wspólnie.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Podobne tematy

Umowa małżonków w sprawie podziału majątku

Umowa małżonków w sprawie podziału majątku

Mam kilka pytań z zakresu podziału majątku pomiędzy małżonkami. Czy w umowie o podziale majątku można określić element majątku bez...

Problem z podziałem majątku

Problem z podziałem majątku

Jestem po rozwodzie i mam problem z podziałem majątku. Mamy wspólny dom, w którym mieszkam z małymi dziećmi. Były mąż mieszka...

Dom wybudowany za swoje pieniądze na własnej działce - co należy się żonie po rozwodzie?

Dom wybudowany za swoje pieniądze na własnej działce - co należy się żonie po rozwodzie?

W związku z trudnością w porozumieniu się z moją żoną podjąłem decyzję o rozwodzie. W trakcie trwania małżeństwa moja matka...


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »