Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem rodzinnym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy konkubina może żądać podziału majątku i firmy?

Autor: Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 2021-01-08

Mieszkała ze mną konkubina wraz ze swoją córką. Ponieważ nie miała pracy, zatrudniłem ją w swojej firmie, gdzie pracowała na umowę o pracę. Za mieszkanie nie pobierałem opłat, gdyż konkubina miała zająć się domem (pracować jako pomoc domowa). Zapewniałem konkubinie i jej córce wyżywienie i media. Po 8 latach jej córka wyszła za mąż i obie się wyprowadziły. Było to siedem lat temu. Pracowała jeszcze w mojej drugiej firmie, ale rok temu rozwiązała umowę o pracę. Obecnie ta była konkubina żąda podziału majątku i firmy. Czy takie żądania są zasadne? Czy w ogóle konkubina może żądać podziału majątku i firmy w której pracowała podczas naszego związku? Czy istnieje w tej sprawie przedawnienie roszczeń?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Czy konkubina może żądać podziału majątku i firmy?

Wzajemne rozliczenia w konkubinacie

W Polsce nie istnieje coś takiego jak podział majątku między konkubentami. Związki partnerskie nie są prawnie uregulowane. Konkubinat odmiennie niż małżeństwo nie jest instytucją prawną, lecz stanem faktycznym.

Partnerka – była partnerka – jeśli poniosła jakieś nakłady na Pana firmę ), może występować o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia. Wydaje się to jednak wątpliwe, skoro była pracownikiem, trudno będzie zaliczyć nakład jej pracy jako nakład do rozliczenia.

„Konkubinat jest prawnie nieuregulowaną trwałą wspólnotą życiową mężczyzny i kobiety, której cechą charakterystyczną jest między innymi wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego. Z uwagi na fakt, że przepisy nie regulują kwestii majątkowych związanych z konkubinatem, należy stwierdzić, że sam fakt pozostawania w takim związku nie rodzi sam z siebie dalszych skutków prawno-majątkowych. Rzeczy nabyte w czasie trwania nieformalnego związku nie stają się automatycznie przedmiotami objętymi współwłasnością. Dzieje się tak tylko wówczas, gdy oboje konkubenci mają wspólną wolę nabycia określonego przedmiotu na współwłasność. Należy podkreślić, że do rozliczenia konkubinatu nie można stosować ani wprost, ani przez analogię, przepisów z zakresu małżeńskich stosunków majątkowych (por. m.in. uchwałę z dnia 30 stycznia 1986 r., III CZP 79/85, OSNCP 1987, nr 1, poz. 2 i wyrok z dnia 16 maja 2000 r., IV CKN 32/00, OSNC 2000, nr 12, poz. 222). W obowiązującym prawie brak jest uniwersalnej podstawy rozliczeń konkubinatu i dlatego powszechnie przyjęło się, że stosować należy unormowania prawa cywilnego do indywidualnie ustalonego stanu faktycznego.

W toku postępowania o rozliczenie konkubinatu, inaczej niż w toku postępowania o podział majątku, nie wystarcza udowodnienie samego faktu pozostawania w konkubinacie oraz faktu, że konkubent w czasie trwania związku nabył lub powiększył określony majątek. Gdyby bowiem przyjąć takie twierdzenie, to ochrona interesów majątkowych konkubentów byłaby równa ochronie małżonków pozostających w ustroju wspólności majątkowej. Koniecznym jest więc wykazanie, że ukształtowane przez konkubentów więzi majątkowe stanowią uzasadniają podstawę do dokonania rozliczeń między konkubentami. W każdej takiej sprawie, przyjęcie prawnej podstawy rozliczenia jest uzależnione od konkretnego stanu faktycznego istniejącego w trakcie trwania związku. Istotne jest, że skoro konkubinat jest instytucją prawnie indyferentną, to możliwe jest regulowanie określonych kwestii majątkowych pomiędzy konkubentami w dowolny sposób – także w drodze czynności prawnych, w tym umów. Przysporzenia w ramach takiego związku mogą też następować bez umowy i mieć charakter odpłatny lub nieodpłatny. Nie jest również wykluczone powstanie współwłasności określonych składników majątkowych. Rozliczenia mogą przybierać postać rozliczeń wyrównawczych, związanych z przyczynieniem się przez jednego z konkubentów do powiększenia majątku drugiego z nich. Jeżeli wspólna aktywność konkubentów, ze względu na brak wymaganych przez prawo przesłanek, nie doprowadziła do wspólności określonych przedmiotów majątkowych, wzajemne rozliczenia mogą być dokonane na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, o rozliczeniu nakładów i wydatków na cudzą rzecz.” [wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z 16.03.2015 r., III Ca 1459/14]

Nakłady poniesione na majątek konkubenta

Przytoczony fragment orzeczenia jasno wyjaśnia, jakie obowiązują zasady i kryteria w rozliczaniu konkubinatu. Ta pani musiałaby wykazać dokładnie, ile poniosła nakładów na Pana firmę. Natomiast sama firma nie stanowi w żadnym wypadku Państwa wspólnego majątku, ani współwłasności.

Zgodnie z art. 405 Kodeksu cywilnego (K.c.) wzbogacony (o nienależne świadczenie – art. 410 K.c.) obowiązany jest do zwrotu tego, co wyszło z majątku zubożonego. Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu należy stosować wtedy, gdy brak jest innego środka prawnego umożliwiającego przywrócenie równowagi majątkowej bez prawnego uzasadnienia (uchwała SN z dnia 27 kwietnia 1995 r. III CZP 46/95; OSNC 1995 nr 7-8, poz. 114, czy wyrok SN z dnia 12 lutego 2004 r. V CK 193/03 – Legalis do art. 414 K.c.).

Roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia - przedawnienie

Roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia przedawniają się na zasadach ogólnych określonych w art. 118 K.c. Oznacza to, że w przypadku, gdy bezpodstawne wzbogacenie związane jest z działalnością gospodarczą, możliwość dochodzenia ich wygasa po upływie 3 lat (tu nie było), a w pozostałych przypadkach po upływie 10 lat. Przy czym bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się w chwili ich spełnienia (uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2001 r., V CKN 769/00 – za pośrednictwem Systemu (...) Prawnej Lex).

Roszczenie z tytułu nienależnego świadczenia, mającego taki charakter już w chwili spełnienia, staje się wymagalne od tej chwili.

Nie wiem, co Pana partnerka włożyła w firmę – czy na przykład inwestowała w nią swoje oszczędności albo inaczej niż pracownik powodowała, że zwiększał się majątek firmy. Na pewno bardzo trudno byłoby wykazać bezpodstawne wzbogacenie, gdyby chodziło tylko o jej pracę na etacie – jako pracownik świadczyła pracę i dostawała przecież wynagrodzenie. Nie była wspólnikiem.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem rodzinnym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

eporady24.pl

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

prawo-pracy.pl

prawo-mieszkaniowe.info

poduszki dekoracyjne Hampton

Szukamy prawnika » Zadaj pytanie »