Co stanowi majątek wspólny małżonków?

Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 2015-12-09

Po śmierci ojca jego druga żona ubiega się o zwrot nakładów z majątku wspólnego małżonków na majątek osobisty mojego ojca. W chwili śmierci ojciec był rozwiedziony, ale nie został przeprowadzony podział majątku. Spadkobiercami po ojcu są trzy córki. Ojciec był właścicielem domu i kilku innych nieruchomości oraz działek. Druga żona twierdzi, że podczas ich małżeństwa wszystkie inwestycje i rozbudowy poczynione były z ich majątku wspólnego i jej należy się zwrot połowy wartości tych inwestycji. Czy tak rzeczywiście jest? Podczas ich małżeństwa ojciec sprzedawał swoje własne działki. Czy uzyskane ze sprzedaży dochody zalicza się do majątku wspólnego małżonków? Proszę o wyjaśnienie: na jakiej podstawie druga żona może ubiegać się o zwrot nakładów?

Zasadniczo małżonka może ubiegać się od zwrot nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty. Sytuację tę reguluje art. 45 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.), zgodnie z treścią którego każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny.

Art. 45 K.r.o. reguluje kwestię rozliczeń między małżonkami z tytułu wydatków i nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątki osobiste każdego z małżonków oraz wydatków i nakładów poczynionych z majątków osobistych na majątek wspólny, a także rozliczeń z tytułu zaspokojenia długu jednego z małżonków z majątku wspólnego. Dotyczy on rozliczeń z tytułu wydatków i nakładów poczynionych w czasie trwania wspólności ustawowej oraz długów zaspokojonych w tym czasie.

Art. 45 nie wyjaśnia, co oznaczają użyte w nim pojęcia „wydatki” i „nakłady”. Nie ma też ustawowej ich definicji w prawie cywilnym. Rozumienie ich na gruncie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego powinno uwzględniać szczególny charakter instytucji zwrotu wydatków i nakładów w prawie rodzinnym. W doktrynie przyjmuje się, że nakłady poczynione na rzecz są to koszty poniesione w związku z zachowaniem, używaniem lub ulepszeniem tej rzeczy, natomiast wydatki poniesione na rzecz są to koszty związane z jej nabyciem (patrz np. J. St. Piątowski: Stosunki majątkowe..., s. 26). Wydatki i nakłady poczynione na określony majątek oznaczają wydatki i nakłady poczynione na poszczególne składniki tego majątku, np. na wchodzące w jego skład rzeczy. Poczynienie wydatków i nakładów z określonego majątku – to uszczuplenie jego masy o środki przeznaczone na cele niezwiązane z tym majątkiem.

W razie sądowego podziału majątku wspólnego rozliczenia powinny być dokonane w tym postępowaniu (art. 46), chyba że dokonane zostały wcześniej. Z chwilą wszczęcia postępowania o podział majątku wspólnego odrębne postępowanie w sprawach tych rozliczeń jest niedopuszczalne. Sprawy takie, które są w toku, podlegają przekazaniu do dalszego rozpoznania sądowi prowadzącemu postępowanie o podział majątku wspólnego (art. 618 § 2 K.p.c.).

Wcześniejsze dokonanie rozliczeń, tj. przed podziałem majątku wspólnego, możliwe jest tylko na drodze sądowej. Właściwą drogą jest droga procesu i powództwo jednego z małżonków (jego następców prawnych) przeciwko drugiemu z małżonków (jego następcom prawnym).

Tak więc zasadniczo była żona Pani zmarłego ojca może wystąpić z roszczeniem o zwrot nakładów, ale musi udowodnić te nakłady i ich wysokość, zakres prac, jakie zostały w tym okresie wykonane.

Oczywiście działki taty, stanowiące majątek odrębny, po sprzedaży nie powiększyły majątku wspólnego. Wystarczy więc w sądzie wykazać akty notarialne sprzedaży działek (można je wydobyć z wydziału ksiąg wieczystych właściwego sądu rejonowego).

Zgodnie z art. 33. Kodeksu rodzinnego: „Do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej, (…)

10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej”.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>



Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »